دستورالعمل و روش آب بندی بتن : اصطلاح آب بندی بتن به صورت عام در زمانی استفاده می شود که بتن یا سازه بتنی در برابر یا مجاورت آب یا مایعت تحت فشار قراردارد و هدف از طرح موضوع آب بندی بتن جلوگیری از نشت آب از درون سازه به بیرون و یا از بیرون سازه به درون سازه می باشد.
تا حدودی می توان این تعریف را مورد قبول دانست ولی در تعریفی کامل تر می توان آن را به نفوذ آب بتن حتی در صورت عدم عبور کامل آن از مقطع بتنی و خروج آن از سوی دیگر دیوار گسترش داد چرا که این امر نیز می تواند تاثیر به سزایی در بهره برداری سازه های بتنی داشته باشد.
چرا می توان به جرات اذعان داشت که بیش از نود درصد از آسیب های وارد به سازه های بتن نشات گرفته از نفوذپذیری بتن می باشد.
از سوی دیگر شاید نفوذ پذیری بتن کلمه مناسبی برای تعریف جامع نباشد. چرا که نفوذپذیری جسم بتن به معنای کلاسیک تنها بخشی از فرآیند آب بندی بتن بوده و به جرات می توان گفت بخش اعظم آن متناسب با سایر عوامل مانند تراکم اجرایی بتن ، درزهای اجرایی و سایر عوامل مانند عمل آوری و ترک های اجرایی می باشد.
از این رو نگرش تا حدودی بسته به طرح موضوع متفاوت است. در این راستا ما سعی می کنیم در این مطلب به تلفیقی از این دو نوع بپردازیم.
اهمیت،ضرورت و دلیل اجرای آب بندی بتن
سازه های بتنی و به صورت کلی سازه ها به چند دلیل نیازمند آب بندی می باشند. دلایل اصلی آب بندی بتن و سازه های بتنی را می توان شامل موارد ذیل دانست.
- عدم پرت آب و مایعات در سازه های هیدرولیکی
- حفظ شرایط بهره برداری – گاهی نشت آب می تواند باعث نشست در سازه ها گردد.
- شرایط دیداری و زیبایی
- امنیت روانی بهره برداران
- دوام سازه ها در طول دوره بهره برداری
در حال حاضر آب بندی بتن بیشتر در سازه های هیدرولیکی یا بگه دارنده آب مانند استخرها ، مخازن آب و فاضلاب ، مخازن نگهداری مایعات ، سازه های صنعتی مانند تیکنر و کولینگ تاورها ، سد ها مورد توجه قرار می گیرد. همچنین در مواقعی که آب به صورت فشار منفی و از بیرون به درون نفوذ می کند مانند تونل ها ، سازه های زیر زمینی ، پارکینگ ها ، پل ها ، طبقات منفی ، سقف و بام ها و … باز هم آب بندی می توان بسیار مورد نظر باشد.
لذا در کنار این مواقع ، به دلایل دوام نیز در بسیاری از سازه ها نیز بحث آب بندی اهمیت دارد به خصوص در سازه هایی که در معرض عوامل مخرب قراردارند. مانند اسکله ها پدستالها ، پست های برق ، پایه برق و پایه پل ها .
لازم به ذکر است کاهش نفوذ پذیری همواره باعث افزایش دوام سازه ها و بتن می گردد لذا عدم لحاظ تمهید می تواند ناشی از هزینه ها و مباحث اقتصادی باشد که در سازه های گسترده و کمتر با اهمیت انجام نمی شود.
انواع روش آب بندی بتن و سازه های بتنی
اجرای آب بندی بتن و سازه های بتنی را به طور کلی می توان به دو روش در حین ساخت و پس از ساخت تقسیم نمود. هر کی از این روش ها نیازمند تکنیکی و رعایت نکات و شناخت کافی می باشد.
این دو روش هر یک می توانند به صورت مستقل و یا توامان به کارگرفته شوند. لذا اگر قرار باشد یکی از این روش به کار گرفته شود به نر اینجانب با حدود بیست سال تجربه تخصصی در زمینه تعمیرات سازه های بتنی، گزینه بهتر استفاده از روش پس از ساخت است.
چرا که در حین ساخت با وجود لحاظ همه تمهیدات لازم این امکان وجود دارد به علت ایجاد شرایطی که در اختیار سازنده نیست باز هم با وجود سختگیری های صورت گرفته و هزینه های انجام شده ، نتیجه رضایت بخش نباشد. از جمله این مشکلات می توان به قطع های بتن ناشی از خرابی تجهیزات و دیر رسیدن بتن ، تراکم نامناسب بتن ، نصب نامناسب و در رفتگی واتراستاپ ، ترک های ناشی از مشکلات اجرایی و کیورینگ نامناسب اشاره کرد.
از این رو همواره اجرای پوشش های ثانویه روشی مطمئن تر می باشد. هر چند که اگر دو روش به صورت توامان صورت پذیرد می تواند بهترین و ایده ال ترین گزینه باشد.
روش آب بندی بتن پس از اجرای بتن ریزی یا بر بتن موجود
در این راهکار ، گام نخست انتخاب پوشش مناسب است. امروزه انواع مختلفی از پوشش وجود دارد که هر یک بسته به شرایط بهره برداری می توانند موثر و کارآمد باشند. لذا در انتخاب پوشش باید دقت لازم به عمل آید تا پوشش مورد نظر پاسخگوی شرایط سازه و بهره برداری باشد. متاسفانه گاهی این احساس وجود دارد که پوشش های گرانقیمت همواره بهترین گزینه می باشند. این تفکری اشتباه است. چرا که شرایط سازه و بهره برداری است که تعیین کننده نوع پوشش است و پوشش خوب ، پوششی است که با اقتصادی ترین شرایط پاسخگوی شرایط باشد.
عوامل موثر در انتخاب پوشش آب بندی بتن را می توان به شرح ذیل برشمرد
- شرایط بهره برداری
- شرایط دمایی محیط حین اجرا
- شرایط دمایی حین بهره برداری
- تماس با مواد شیمیایی
- اکسپوز بودن یا نبودن
- میزان رطوبت در زمان اجرا
- تحت تردد بودن یا نبودن
- نوع تماس با آب
- فشار منفی یا مثبت بودن
- کیفیت بتن سطح کار
- اسیدیته شرایط بهره برداری
- میزان کلر آب
- خام یا غیر خام بودن آب
- محدودیت زمانی اجرا
- شرایط اقتصادی
- دوام مورد نظر
باید توجه داشت که در پروژه ممکن است یک یا چند عامل نقش مهمتری در انتخاب پوشش داشته باشند. لذا با بررسی عوامل بالا و نیز خصوصیات انواع پوشش ها کارشناس متخصص پوشش مناسب را انتخاب می کند. به عنوان یک راهنمای کلی پوشش های پایه سیمانی اغلب به علت اقتصادی بودن و انطباق مشخصات آن با بتن بستر گزینه های بهتری هستند مگر بسته به برخی شرایط فوق مانند شرایط اسیدی و مواد شیمیایی ، سایش ، فشار منفی برای برخی از انواع آن ، میزان کلر و غیره در برابر شرایط بهره برداری مناسب نباشند.
انواع پوشش آب بندی بتن
در حال حاضر انواع مختلفی از پوشش های آب بندی بتن و محافظت بتن وجود دارند که تحت برند های مختلفی ارائه می گردند. هر یک از آنها دارای خصوصیات های مختلفی می باشند که بسته به شرایط فوق الذکر می توانند موثر و کارامد باشند.
- پوشش نفوذگر کریستال شونده
- پوشش اکرلیکی
- پوشش اکرلیکی-سیمانی
- انواع پوشش اپوکسی
- انواع پوشش پلی یورتان
- پوشش پلی اوره
- پوشش سیلوکسان
- پوشش رابر و قیری
- پوشش فایبرگلاس
- پوشش های پی وی سی و پلی اتیلن
- پوشش های بنتونیتی مسلح
- رزین تزریقی اپوکسی
- رزین تزریقی پلی اورتان
- پوشش سیلیکاتی
مراحل اجرای پوشش آب بندی بتن
- انتخاب پوشش مناسب
- آماده سازی سطح – ساب زدن سطح ، اماده سازی زبری سطح با تجهیزات مناسب بسته به نوع پوشش، شستشو با واترجت
- تعمیرات مورد نیاز در بتن های آسیب دیده و درزهای اجرایی
- ایجاد بستر مناسب در کنج ها و اتصالات
- اعمال پوشش انتخاب شده براساس دتایل اجرایی مربوطه
- تست کنترل کیفی
- تست آب گیری
شرکت پیمانکار ،مجری و اجرا کننده آب بندی بتن
شرکت مهندسی ژرف تابان مهر بخش مهندسی هلدینگ کلینیک فنی و تخصصی بتن ایران می باشند. این شرکت دارای بیست سال سابقه تخصصی در تعمیرات ، آب بندی و مقاوم سازی سازه های بتنی در صنایع مختلف از جمله پتروشیمی ها ، ورزشگاه ها ، پالایشگاه ها ، کارخانه های فولاد مس ، نیروگاه ها ، اسکله ها و غیره می باشد. این شرکت از جمله شناخته ترین شرکت این رسته کاری با نیروهای متخصص ، در اختیار داشتن تیم تخصص اجرای انواع پوشش و نیز تولید و وارد کننده بهترین مواد تعمیرات و آب بندی بتن می باشد.
همچنین این شرکت دارای رتبه مهندسین مشاور در رسته سازه و مقاوم سازی می باشد که نشان از سطح عملی مجموعه می باشد. این شرکت دارای تجهیزات پیشرفته کنترل کیفی تولید و اجرای انواع عملیات های تعمیرات و آب بندی می باشد.
شما می توانید جهت مشاوره و اجرای پوشش های آب بندی بتن و نیز تعمیرات و مقاوم سازی و یا نظرات بر اجرای پروزه ها با بخش مهندسی این شرکت ( 09120916272 – 09120916271 ) تماس حاصل فرمائید.
راهنمای کامل دستورالعمل و روشهای آببندی بتن: پاسخ به سؤالات رایج بر اساس استانداردهای اجرایی
آببندی بتن فرآیندی کلیدی برای جلوگیری از نفوذ آب، رطوبت و مواد شیمیایی به داخل سازههای بتنیه که دوام، ایمنی و عمر مفید رو افزایش میده. در ایران، با توجه به شرایط آبوهوایی متنوع و استانداردهای ملی (مبحث ۹ مقررات ملی ساختمان)، این کار الزامیه.
در این مطلب، به مهمترین پرسشهای مخاطبین پاسخ میدیم.
این راهنما بر اساس تجربیات اجرایی و استانداردهای ASTM C494 (برای افزودنیها) و ACI 212.3R نوشته شده و بهتون کمک میکنه تا دستورالعملهای عملی رو برای پروژههای بتنریزی یا ترمیم دنبال کنین.
بخش ۱: تعریف، اهمیت و انواع روشها – پاسخ به سؤالات پایهای
سؤال: آببندی بتن چیه و چرا مهمه؟
آببندی بتن به معنای ایجاد مانع نفوذ آب و مایعات به داخل منافذ، ترکها و درزهای بتنه، که با روشهای اولیه (در حین ساخت) یا ثانویه (پس از ساخت) انجام میشه.
اهمیتش در جلوگیری از خوردگی میلگردها، ترکخوردگی ناشی از انجماد یخ و کاهش مقاومت سازهست – مثلاً در ایران، نفوذ رطوبت میتونه عمر بتن رو از ۵۰ به ۲۰ سال کم کنه. بدون آببندی، مشکلات هیدرولیکی (مثل نشت در مخازن) تا ۷۰% هزینههای تعمیر رو افزایش میده و ایمنی رو در برابر زلزله کم میکنه.
سؤال: روشهای اصلی آببندی بتن چیا هستن؟
روشها به دو دسته تقسیم میشن:
آببندی اولیه: در مرحله بتنریزی، با افزودنیهای شیمیایی (مثل میکروسیلیس، کریستالشوندهها یا نانوافزودنیها) به مخلوط بتن اضافه میشن تا ساختار متراکمتر بشه. همچنین، واتر استاپ (نوارهای PVC یا بنتونیتی) در درزهای اجرایی و انبساطی نصب میشه.
آببندی ثانویه: پس از سخت شدن بتن، شامل:
پوششی: اعمال لایههای سطحی مثل اپوکسی، پلیاورتان، قیرگونی یا سیمان کریستالی.
تزریقی: تزریق رزینهای اپوکسی یا پلیاورتان به داخل ترکها و منافذ برای پر کردن فضاها.
در ایران، آببندی اولیه برای سازههای جدید (مثل سدها) و ثانویه برای ترمیم (مثل پشتبامها) رایجه و میتونه نفوذ آب رو تا ۹۵% کاهش بده.
سؤال: مزایا و معایب هر روش آببندی بتن چیا هستن؟
1-مزایای آببندی اولیه: دائمی، اقتصادی (۲۰-۳۰% ارزانتر) و بدون نیاز به تعمیرات بعدی؛ معایب: نیاز به دقت در بتنریزی.
2-مزایای ثانویه پوششی: سریع (۱-۲ روز) و آسان اجرا؛ معایب: ممکنه با گذشت زمان ترک بخوره.
3-مزایای تزریقی: عمیق و مؤثر برای ترکهای داخلی؛ معایب: نیاز به تجهیزات تخصصی و هزینه بالاتر (تا ۵۰% بیشتر). در کل، ترکیب روشها (اولیه + ثانویه) ایدئاله و دوام رو تا ۴۰-۶۰ سال تضمین میکنه.
بخش ۲: مواد و دستورالعملهای اجرایی – پاسخ به سؤالات فنی
سؤال: مواد رایج برای آببندی بتن در ایران چیا هستن؟
افزودنیهای اولیه: میکروسیلیس (برای متراکمسازی)، کریستالشوندهها (تشکیل بلورهای آببند در منافذ) و نانوسیلیکا (افزایش مقاومت ۳۰-۵۰%) – بتن آب بند .
واتر استاپ: PVC (برای درزهای اجرایی، عرض ۱۰-۲۰ سانتیمتر) یا بنتونیتی (منبسطشونده با آب).
پوششهای ثانویه: اپوکسی (برای سطوح صاف، دوام ۲۰ ساله)، پلیاورتان (انعطافپذیر برای پشتبام)، قیرگونی (ارزان برای فونداسیون).
مواد تزریقی: رزین اپوکسی (برای ترکهای خشک) یا پلیاورتان (برای ترکهای مرطوب، منبسطشونده).
در ایران، محصولات محلی مثل افزودنیهای کریستالی clinicbeton یا نانوپوششهای محبوبن و با استاندارد ISIRI 2930 همخوانن.
سؤال: دستورالعمل گامبهگام آببندی اولیه بتن چطوره؟
۱. طراحی مخلوط: ۱-۵% افزودنی (مثل ۱۰% میکروسیلیس) به سیمان اضافه کنین و نسبت آب به سیمان رو کمتر از ۰.۴۵ نگه دارین.
۲. نصب واتر استاپ: در درزها، نوار PVC رو با چسب یا میخ ثابت کنین و بتن رو از دو طرف ویبره کنین تا هوا خارج بشه.
۳. بتنریزی: بتن رو با ویبراتور متراکم کنین و عملآوری مرطوب (۷-۱۴ روز) انجام بدین.
۴. تست: نفوذ آب رو با ASTM D5085 (فشار ۰.۵ مگاپاسکال) چک کنین.
این روش برای استخرها و مخازن ایدئاله و نفوذ رو تا ۹۰% کم میکنه – در دمای ۲۰-۳۰ درجه اجرا کنین.
سؤال: دستورالعمل اجرایی آببندی ثانویه پوششی و تزریقی چیه؟
پوششی:
۱. سطح بتن رو با سندبلاست یا آب فشار بالا تمیز کنین (رطوبت کمتر از ۵%).
۲. ترکها رو با ملات سیمانی پر کنین.
۳. دو لایه پوشش (اول پرایمر اپوکسی، بعد لایه اصلی ۱-۲ میلیمتر) با غلتک اعمال کنین و ۲۴-۴۸ ساعت خشک کنین.
۴. تست نشت با آب استاتیک (۷۲ ساعت).
تزریقی:
۱. ترکها رو با دریل (قطر ۱۰ میلیمتر) سوراخ کنین و پکرها رو هر ۲۰-۳۰ سانتیمتر نصب کنین.
۲. رزین رو با پمپ هیدرولیک (فشار ۵-۱۰ بار) تزریق کنین تا منافذ پر بشه.
۳. پکرها رو خارج کنین و سطح رو صاف کنین.
۴. تست با فشار آب (۰.۳ مگاپاسکال).
در ایران، برای پشتبامها قیرگونی (۳-۵ لایه) و برای دیوارها اپوکسی توصیه میشه – کل فرآیند ۲-۵ روز طول میکشه.
سؤال: نکات اجرایی کلیدی برای موفقیت آببندی بتن چیا هستن؟
سطح رو کاملاً خشک و تمیز نگه دارین تا چسبندگی ۱۰۰% بشه.
دما رو کنترل کنین (۵-۳۵ درجه) و از UV یا باران محافظت کنین.
برای ترکهای فعال (ناشی از نشست)، از مواد منبسطشونده استفاده کنین.
نظارت مداوم با تستهای نفوذ (ASTM C1202) الزامیه و ۱۰% مواد اضافی برای موارد غیرمنتظره در نظر بگیرین. در مناطق مرطوب ایران (شمال)، پلیاورتان رو ترجیح بدین.
بخش ۳: هزینه، استانداردها و کاربردها – پاسخ به سؤالات اقتصادی
سؤال: هزینه آببندی بتن در سال ۱۴۰۳ چقدره؟
هزینه متوسط برای ۱۰۰ مترمربع: اولیه (افزودنیها) ۱۰-۲۰ میلیون تومان (ارزانترین)، پوششی ۲۰-۵۰ میلیون (اپوکسی ۳۰% گرانتر از قیر)، تزریقی ۳۰-۷۰ میلیون. عوامل: تورم مصالح (۱۵-۲۵% افزایش) و نوع سازه (مخازن ۲۰% بیشتر). آببندی اولیه ۴۰% اقتصادیتره و در بلندمدت صرفهجویی میکنه.
سؤال: استانداردها و مقررات آببندی بتن در ایران چیا هستن؟
طبق مبحث ۹ مقررات ملی، ISIRI 2930 (افزودنیها) و ACI 515.2R (پوششها)، الزامات شامل حداقل نفوذناپذیری ۰.۱ میلیمتر و تستهای کیفیت میشه. برای پروژههای عمومی، تأییدیه نظام مهندسی لازمه و تأکید روی دوام در برابر فشار هیدرواستاتیک (تا ۵ بار) داره.
سؤال: کاربردهای عملی آببندی بتن در پروژههای ایرانی چیه؟
در استخرها و مخازن آب (تزریقی برای ترکها)، پشتبامها (پوششی قیرگونی)، فونداسیونهای مرطوب (واتر استاپ) و سازههای ساحلی (نانوپوششها). مثلاً در تهران، برای پارکینگهای زیرزمینی اپوکسی ایدئاله و دوام رو تا ۳۰ سال افزایش میده.
مقایسه روشهای آببندی بتن – جدول خلاصه
روش آببندی | هزینه تقریبی (میلیون تومان/۱۰۰ متر) | زمان اجرا | مزایا و نکات اجرایی
اولیه (افزودنی) | ۱۰-۲۰ | حین بتنریزی | دائمی، متراکمسازی؛ دقت در مخلوط
ثانویه پوششی (اپوکسی/قیر) | ۲۰-۵۰ | ۱-۳ روز | سریع، آسان؛ تمیزکاری سطح الزامی
ثانویه تزریقی (رزین) | ۳۰-۷۰ | ۲-۵ روز | عمیق، برای ترکها؛ فشار کنترلشده
واتر استاپ | ۵-۱۵ | در درزها | انعطافپذیر؛ نصب دقیق در بتنریزی
نتیجهگیری: آببندی بتن، تضمین دوام سازههای پایدار
دستورالعملهای آببندی بتن با تمرکز روی روشهای اولیه و ثانویه، میتونه نفوذ رطوبت رو کاملاً کنترل کنه و سازهها رو در برابر عوامل محیطی ایران ایمن نگه داره. با رعایت استانداردها، پروژهتون رو بدون هزینه اضافی پیش ببرین – این کار ارزش ملک رو تا ۲۵% افزایش میده. اگر نیاز به جزئیات مواد خاص، لیست تأمینکنندگان یا مثالهای پروژهای دارین، بگید تا راهنمایی کنم! 🚀