رویکرد و فرآیند پذیرش بتن کم مقاومت در کارگاه

رویکرد و فرآیند پذیرش بتن کم مقاومت در کارگاه

بتن کم‌مقاومت بر اساس طرح، به وضعیتی اطلاق می‌شود که نتایج آزمایش‌های مقاومت فشاری بتن، که در کارگاه یا آزمایشگاه از نمونه‌های تهیه شده از بتن مصرفی به دست می‌آید، کمتر از مقاومت مشخصه طرح (f’c) باشد که در نقشه‌های اجرایی و مدارک طراحی سازه تعیین شده است.

این مقاومت مشخصه، حداقل مقاومتی است که مهندس طراح برای اطمینان از ایمنی و عملکرد سازه در نظر گرفته است.

 

طبق آیین‌نامه آبا (آیین‌نامه بتن ایران) و مبحث نهم مقررات ملی ساختمان، بتن کم‌مقاومت زمانی تعریف می‌شود که:

بر اساس آزمایش نمونه‌های استاندارد (مکعبی یا استوانه‌ای) بتن تازه:

میانگین مقاومت سه نمونه متوالی (معمولاً در سن ۲۸ روزه) کمتر از مقاومت مشخصه طرح (f’c) باشد.

یا مقاومت هیچ یک از نمونه‌های منفرد به میزان قابل توجهی (مثلاً بیش از ۳.۵ مگاپاسکال برای بتن‌های تا ۳۵ مگاپاسکال، یا ۱۰ درصد برای بتن‌های بالاتر از ۳۵ مگاپاسکال) از مقاومت مشخصه طرح کمتر

 

هنگامی که نتایج آزمایش مقاومت فشاری بتن (معمولاً در سن ۲۸ روزه) کمتر از مقاومت مشخصه طراحی (f’c) باشد، بتن کم‌مقاومت تلقی می‌شود و مراحل زیر باید طی شود:

 

بررسی اولیه و مستندسازی:

 

بازبینی دقیق گزارش‌های آزمایشگاهی مقاومت فشاری (استاندارد ASTM C39).

بررسی مدارک حمل بتن (Delivery Ticket) شامل تاریخ و زمان بتن‌ریزی، طرح اختلاط، حجم بتن، و نام واحد تولیدکننده.

بازرسی چشمی ناحیه بتن‌ریزی شده برای یافتن شواهدی از بتن‌ریزی نامناسب، ویبره ناکافی، جداشدگی، آب‌انداختگی بیش از حد، یا عمل‌آوری نامناسب.

بررسی شرایط محیطی در زمان بتن‌ریزی (دما، رطوبت).

ارزیابی مقاومت با روش‌های آزمایش های غیرمخرب بتن (Non-Destructive Testing – NDT):

آیین‌نامه‌ها اجازه می‌دهند برای ارزیابی اولیه و سریع، از آزمایش‌های غیرمخرب مانند چکش اشمیت (Schmidt Hammer) و التراسونیک (Ultrasonic Pulse Velocity – UPV) استفاده شود.

نتایج این آزمایش‌ها می‌توانند به صورت کیفی، مناطق احتمالی بتن کم‌مقاومت را مشخص کرده و اطلاعات اولیه را برای گام‌های بعدی فراهم آورند.

مغزه‌گیری و آزمایش مقاومت فشاری مغزه‌ها (Core Testing):

 

اگر نتایج NDT و بررسی‌های اولیه نشان‌دهنده وجود بتن کم‌مقاومت باشد، یا اگر نیاز به ارزیابی دقیق‌تر باشد، مغزه‌گیری (Coring) از قسمت‌های مشکوک سازه انجام می‌شود.

تعداد و محل مغزه‌ها باید بر اساس ضوابط آیین‌نامه تعیین شود (معمولاً حداقل ۳ مغزه از هر منطقه مشکوک).

مغزه‌ها به آزمایشگاه ارسال شده و پس از آماده‌سازی، تحت آزمایش مقاومت فشاری قرار می‌گیرند (استاندارد ASTM C42).

ضوابط پذیرش بر اساس مقاومت مغزه‌ها: آیین‌نامه ضرایب کاهشی برای مقاومت مغزه‌ها در نظر می‌گیرد (به دلیل آسیب‌های ناشی از مغزه‌گیری و تفاوت در شکل نمونه).

به عنوان مثال، متوسط مقاومت سه مغزه نباید کمتر از ۰.۸۵f’c باشد و مقاومت هیچ یک از مغزه‌ها نباید کمتر از ۰.۷۵f’c باشد. این مقادیر دقیقاً باید از مبحث نهم و آبا استخراج شوند.

ارزیابی مهندسی و تصمیم‌گیری:

 

بر اساس نتایج آزمایش‌های مغزه، مهندس طراح یا یک مهندس سازه ذی‌صلاح باید ارزیابی مهندسی انجام دهد.

در این مرحله، مقاومت باقی‌مانده بتن در سازه با بارهای وارده و ظرفیت باربری مورد نیاز مقایسه می‌شود.

ممکن است نیاز به تحلیل سازه‌ای مجدد با در نظر گرفتن مقاومت واقعی بتن باشد.

اقدامات اصلاحی (در صورت لزوم):

 

در صورت قابل قبول بودن بتن: اگر نتایج مغزه‌گیری و ارزیابی مهندسی نشان دهد که سازه با مقاومت موجود نیز دارای ایمنی کافی است، بتن پذیرفته می‌شود.

در صورت عدم پذیرش بتن: اگر مقاومت بتن برای تحمل بارهای طراحی کافی نباشد، یکی از راه‌حل‌های زیر یا ترکیبی از آنها باید اعمال شود:

تقویت سازه:

شامل افزودن المان‌های تقویتی مانند ژاکت بتنی، ژاکت فولادی، یا استفاده از الیاف FRP (توسط محصولاتی مانند چسب اپوکسی نصب الیاف FRP با نام betobond wrap از گروه کلینیک بتن ایران).

کاهش بارگذاری: در برخی موارد خاص، با کاهش بارهای وارده بر سازه می‌توان مشکل را حل کرد.

تخریب و بازسازی: در بدترین حالت و در صورت عدم امکان تقویت یا عدم صرفه اقتصادی، بخش‌های آسیب‌دیده ممکن است نیاز به تخریب و بازسازی داشته باشند.

 

توصیه مهم:

 

با توجه به پیچیدگی و اهمیت موضوع، برای ضوابط و مراحل دقیق و جزئیات کامل این فرآیند، قویاً توصیه می‌شود به آخرین ویرایش آیین‌نامه آبا (آیین‌نامه بتن ایران) و مبحث نهم مقررات ملی ساختمان مراجعه فرمایید.

همچنین، همکاری با مهندسین مشاور متخصص در زمینه بتن و مقاوم‌سازی (مانند گروه کلینیک بتن ایران که خدمات مهندسی و مشاوره نیز ارائه می‌دهد) برای ارزیابی و تصمیم‌گیری صحیح در این شرایط ضروری است.

جریمه و هزینه های مربوط به بتن کم مقاومت

در آیین‌نامه‌های ساختمانی مانند آبا (آیین‌نامه بتن ایران) و مبحث نهم مقررات ملی ساختمان، اصطلاح “جریمه” به معنای یک مبلغ ثابت نقدی نیست.

 

بلکه به مجموعه‌ای از پیامدها و هزینه‌های تحمیلی اشاره دارد که در صورت تأیید کم‌مقاومتی بتن بر اساس طرح، به پروژه و طرف‌های درگیر (معمولاً پیمانکار یا تولیدکننده بتن) تحمیل می‌شود.

هدف اصلی این ضوابط، اطمینان از ایمنی سازه و جبران هرگونه کاستی در مقاومت بتن است، نه صرفاً اعمال مجازات مالی.

این پیامدها و “جریمه‌ها” می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

هزینه‌های آزمایش‌های تکمیلی و ارزیابی:

آزمایش‌های غیرمخرب (NDT): هزینه‌های مربوط به انجام آزمایش‌هایی مانند چکش اشمیت و التراسونیک.

مغزه‌گیری و آزمایش مقاومت فشاری مغزه‌ها (Core Testing): این مرحله پرهزینه‌ترین بخش آزمایش‌ها است که شامل نمونه‌برداری، آماده‌سازی و آزمایش مغزه‌ها در آزمایشگاه معتبر می‌شود.

ارزیابی مهندسی: هزینه‌های مربوط به مشاوره‌های مهندسی و تحلیل‌های سازه‌ای مجدد توسط مهندسین ذی‌صلاح برای ارزیابی وضعیت ایمنی سازه با بتن موجود.

هزینه‌های طراحی مجدد و راهکارهای اصلاحی:

تقویت و بهسازی سازه: در صورتی که بتن کم‌مقاومت برای تحمل بارهای طراحی کافی نباشد، هزینه‌های بسیار زیادی برای تقویت بخش‌های آسیب‌دیده با روش‌هایی مانند:

اضافه کردن ژاکت بتنی یا فولادی.

استفاده از الیاف FRP (کامپوزیت‌های پلیمری تقویت شده با الیاف) که خود نیاز به محصولات تخصصی مانند چسب اپوکسی نصب الیاف FRP، با نام betobond wrap از محصولات تولیدی گروه کلینیک بتن ایران دارد.

تزریق رزین‌های اپوکسی (مانند رزین تزریقی dezosive 4000 از گروه کلینیک بتن ایران) برای افزایش مقاومت.

کاهش بارگذاری: در موارد نادر، ممکن است نیاز به کاهش بارهای وارده بر سازه باشد که می‌تواند به معنای تغییر کاربری یا محدودیت‌های عملیاتی باشد و زیان‌های اقتصادی در پی دارد.

تخریب و بازسازی: در بدترین سناریو و در صورت عدم امکان تقویت یا عدم توجیه اقتصادی، بخش یا کل سازه ممکن است نیاز به تخریب و بازسازی داشته باشد که بالاترین میزان هزینه و زمان را در بر خواهد داشت.

هزینه‌های مربوط به تأخیر پروژه:

توقف کار برای انجام آزمایش‌ها، ارزیابی‌ها و اجرای راهکارهای اصلاحی، منجر به تأخیر در برنامه زمان‌بندی پروژه می‌شود. این تأخیرات خود منجر به هزینه‌های سربار، جریمه‌های تأخیر در قرارداد، و از دست دادن فرصت‌های درآمدزایی برای کارفرما می‌شود.

پیامدهای حرفه‌ای و قانونی:

مسئولیت حقوقی: طرف مسئول (پیمانکار، تولیدکننده بتن، یا حتی مهندس ناظر در صورت قصور) ممکن است با دعاوی حقوقی از سوی کارفرما یا سایر ذینفعان مواجه شود.

سلب صلاحیت یا کاهش اعتبار: سوابق نامطلوب می‌تواند منجر به سلب صلاحیت یا کاهش رتبه شرکت‌های درگیر شود.

مسئولیت پرداخت این هزینه‌ها در بتن های کم مقاومت

<p><p><p><p>

معمولاً مسئولیت پرداخت تمامی این هزینه‌ها، از جمله آزمایش‌های تکمیلی، طراحی مجدد، و اجرای راهکارهای اصلاحی، بر عهده طرفی است که به دلیل قصور یا عدم رعایت استانداردها منجر به تولید و استفاده از بتن کم‌مقاومت شده است (معمولاً پیمانکار اصلی یا تولیدکننده بتن).

 

توصیه مهم:

برای جلوگیری از مواجهه با چنین “جریمه‌هایی”، کنترل کیفی دقیق و مستمر از مرحله تولید تا بتن‌ریزی و عمل‌آوری بتن، و همچنین همکاری با آزمایشگاه‌های معتبر و مهندسین متخصص (مانند مرکز آزمایشگاهی و پژوهشی بتن و مصالح خواجه نصیرالدین طوسی که خدمات کنترل کیفی و ارزیابی مصالح و بتن را ارائه می‌دهد) از

اهمیت حیاتی برخوردار است.

 

برای اطلاعات دقیق و جزئی در مورد ضوابط و الزامات، همیشه باید به آخرین ویرایش آیین‌نامه آبا (آیین‌نامه بتن ایران) و مبحث نهم مقررات ملی ساختمان مراجعه نمایید و در صورت بروز چنین وضعیتی، حتماً با مهندسین مشاور متخصص در زمینه بتن و مقاوم‌سازی (مانند کارشناسان

گروه کلینیک بتن ایران) مشورت کنید.

گروه کلینیک بتن ایران (Iran Concrete Clinic Group / RBS-CONTECH) نه تنها یک تولیدکننده پیشرو در زمینه محصولات شیمی ساختمان است، بلکه به عنوان یک مشاور و مجری متخصص در زمینه ارزیابی و مقاوم‌س

ازی سازه‌ها نیز خدمات جامعی را ارا

ئه می‌دهد. این گروه با بهره‌گیری از دانش فنی روز دنیا، تجربه عملی و تیم مهندسی مجرب، راهکارهای کارآمدی را برای

افزایش دوام، ایمنی و طول عمر سازه‌ها ارائه می‌دهد.

خدمات گروه کلینیک بتن ایران در زمینه ارزیابی و مقاوم‌سازی سازه‌ها:
مشاوره و طراحی مهندسی مقاوم‌سازی:
ارزیابی دقیق وضعیت موجود سازه (Structu

ral Assessment) و شناسایی نقاط ضعف و آسیب

‌پذیری‌ها.

طراحی راهکارهای بهسازی و مقاوم‌سازی با استفاده از جدیدترین متدهای مهندسی و مطابق با آیین‌نامه‌ها و استانداردهای ملی و بین‌المللی.
اخذ گواهی خدمات مشاوره سازه و مقاوم‌سازی از سازمان برنامه و بودجه نشان‌دهنده صلاحیت بالای این گروه در این زمینه است.

ارزیابی و آسیب‌شناسی بتن:

انجام انواع آزمایش‌های مخرب بتن و غیرمخرب (NDT) بر روی بتن موجود در سازه.
همکاری با مرکز آزمایشگاهی و پژوهشی بتن و مصالح خواجه نصیرالدین طوسی که دفتر مرکزی آن همان آدرس گروه کلینیک بتن ایران است، این امکان را فراهم می‌آورد تا از پیشرفته‌ترین تجهیزات و تخصص آزمایشگاهی برای تست‌های پایش بتن و سازه‌ها، کنترل کیفی و ارزیابی مصالح و بتن بهره‌برداری شود.

تعیین علل آسیب‌دیدگی (مانند کربناسیون، خوردگی میلگرد، سولفاته شدن، واکنش قلیایی-سیلیکا، بتن کم‌مقاومت و …) و ارائه راهکارهای درمانی.

اجرای تخصصی پروژه‌های مقاوم‌سازی:

تقویت سازه‌ها با الیاف FRP: این گروه با تخصص در استفاده از الیاف FRP (کامپوزیت‌های پلیمری تقویت شده با الیاف)، راهکارهای مؤثری برای افزایش مقاومت خمشی، برشی و محصورکنندگی المان‌های بتنی ارائه می‌دهد.

چسب اپوکسی نصب الیاف FRP، با نام betobond wrap یکی از محصولات تولیدی این گروه است که در این راستا کاربرد فراوان دارد.
ژاکت بتنی و فولادی: اجرای ژاکت‌های بتنی و فولادی برای افزایش ظرفیت باربری اعضا.

تزریق رزین‌های اپوکسی: رزین تزریقی dezosive 4000 بر پایه اپوکسی، جهت تعمیر انواع ترک، از محصولات تولیدی این گروه است که برای بازگرداندن یکپارچگی و افزایش مقاومت بتن ترک‌خورده استفاده می‌شود.
کاشت میلگرد و بولت: با استفاده از چسب‌های کاشت میلگرد و بولت با کیفیت بالا.

تعمیرات و بهسازی سازه‌های بتنی:

ترمیم آسیب‌های فیزیکی، شیمیایی و مکانیکی بتن با استفاده از ملات‌ها و مواد تعمیراتی تخصصی.
آب‌بندی سازه‌های بتنی با استفاده از سیستم‌های نوین و محصولات آب‌بندی متنوع (مانند پوشش آب بندی و حفاظتی بتن بر پایه اپوکسی آب دوست betograd sn-125 و رزین تزریقی آب بند پلی یورتان betofum 65).

ارائه راهکارهای افزایش دوام بتن:

مشاوره در زمینه استفاده از افزودنی‌های بتن (مانند فوق روان کننده بتن پایه کربوکسیلات کسب مقاومت سریع dezobuild p30

ابرروان کننده بتن بر پایه پلی کربوکسیلات dezobuild d-10، افزودنی منبسط و روان کننده بتن dezoflow 600 و افزودنی کندگیر یا دیرگیرکننده بتن dezocrete 520r) برای بهبود خواص بتن تازه و سخت شده، و افزایش دوام آن در برابر عوامل مخرب محیطی.
استفاده از پوشش‌های محافظتی (مانند پوشش محافظتی و آب بند بر پایه پلیمرهای حاوی نانو nanodez p2).

<p>با توجه به گواهی‌های معتبر (مانند گواهی صلاحیت ایمنی پیمانکاران

گواهی صلاحیت پیمانکاری ابنیه و تأسیسات از سازمان برنامه و بودجه، و گواهینامه‌های سیستم مدیریت کیفیت ISO 9001،

مدیریت زیست‌محیطی ISO 14001، و مدیریت ایمنی و بهداشت حرفه‌ای ISO 45001)

همچنین عضویت در وندور لیست وزارت نفت، گروه کلینیک بتن ایران یک شریک قابل اعتماد و توا

نمند برای پروژه‌های ارزیابی و مقاوم‌سازی سازه‌ها در مقیاس‌های مختلف است.

برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت خدمات مشاوره تخصصی در زمینه ارزیابی و مقاوم‌سازی سازه‌ها، می‌توانید با کارشناسان گروه کلینیک بتن ایران تماس حاصل فرمایید.

اطلاعات تماس:
وب‌سایت‌ها: https://www.clinicbeton.com / https://www.RBS-CONTECH.com
ایمیل: clinicbeton.com(AT)gmail.com
تلفن ثابت: 00982188070173 – 00982188584906
تلفن همراه: 00989102333497 – 00989120916271 – 00989120916272
دفتر مرکزی: ایران، تهران، شهرک غرب، خیابان استاد شجریان شمالی، خیابان بیست و یکم، پلاک پنج.
دفتر جنوب کشور: ایران، خوزستان، اهواز، زیتون کارمندی، خیابان زاویه، بین خیابان عباسی و جهانگیری، مجتمع آراد، طبقه ششم، واحد بیست و چهار.