مقاومت بتن در سنین مختلف طبق آیین‌نامه‌ها و استانداردها

مقاومت بتن در سنین مختلف طبق آیین‌نامه‌ها و استانداردها

در بخش اول مطلب، به بررسی کلی مقاومت بتن در سنین مختلف، روند رشد آن و عوامل مؤثر پرداختیم. حالا در بخش دوم، تمرکزمان بر رویکردهای استاندارد و آیین‌نامه‌های معتبر است.

این استانداردها نه تنها مبنای طراحی و اجرا در پروژه‌های ساختمانی را تعیین می‌کنند، بلکه الزامات آزمون و کنترل کیفیت را مشخص می‌سازند. درک این مقررات برای مهندسان عمران، ناظران و پیمانکاران در ایران و جهان ضروری است. در ادامه، به مهم‌ترین آیین‌نامه‌ها و استانداردهای مرتبط با مقاومت بتن در سنین مختلف می‌پردازیم، با تأکید بر کاربردهای عملی در پروژه‌های ایرانی.

اهمیت استانداردها در ارزیابی مقاومت بتن

استانداردها مانند نقشه راهی برای تضمین ایمنی، دوام و کارایی سازه‌ها عمل می‌کنند. مقاومت بتن (معمولاً فشاری) بر اساس سن هیدراتاسیون سیمان سنجیده می‌شود و آیین‌نامه‌ها حداقل مقاومت‌های مورد انتظار را در سنین کلیدی (۳، ۷، ۲۸ روز و بیشتر) تعریف می‌کنند. این الزامات بر پایه تحقیقات تجربی و آزمایش‌های میدانی تدوین شده‌اند.

در ایران، آیین‌نامه بتن ایران (آبا-۲) که بر اساس ACI 318 تدوین شده، مرجع اصلی است. استاندارد ملی ایران (ISIRI ۴۲۲۳ برای سیمان و ISIRI ۶۰۶۶ برای بتن) نیز مکمل آن هستند. در سطح بین‌المللی، ACI 318 (آمریکا) و Eurocode 2 (اروپا) رایج‌اند. این استانداردها تأکید دارند که مقاومت ۲۸ روزه به عنوان “مقاومت مشخصه” (f_c) مبنا باشد، اما آزمون‌های میانی برای پیش‌بینی و کنترل استفاده شوند.

استاندارد ACI 318 و مقاومت در سنین مختلف

آیین‌نامه ACI 318 (نسخه ۲۰۱۹ و به‌روزرسانی‌ها) یکی از پایه‌های اصلی آبا-۲ است. طبق این استاندارد:
مقاومت مشخصه: حداقل ۲۸ روزه، با ضریب اطمینان ۹۵% (یعنی ۹۵% نمونه‌ها باید به آن برسند).
آزمون‌های میانی: برای بتن‌های معمولی (f_c ≤ ۵۵ MPa)، مقاومت ۷ روزه باید حداقل ۷۵% از ۲۸ روزه پیش‌بینی‌شده را داشته باشد.

فرمول پیش‌بینی رشد: ACI جدول تقریبی ارائه می‌دهد:

سن بتن | درصد مقاومت نسبت به ۲۸ روزه (بتن معمولی) | توضیحات ACI
۳ روز | ۴۰-۵۵% | آزمون اختیاری برای بتن‌های زودگیر؛ حداقل برای قالب‌برداری موقت.
۷ روز | ۶۵-۷۵% | الزامی برای پیش‌بینی؛ اگر کمتر از ۶۵% باشد، اقدامات اصلاحی لازم است.
۲۸ روز | ۱۰۰% | مبنای طراحی؛ آزمون بر روی استوانه‌های ۱۵×۳۰ cm یا مکعب‌های ۱۵ cm.
۵۶ روز | ۱۱۰-۱۲۰% | برای بتن‌های با سیمان نوع ۱؛ در محیط‌های مرطوب بیشتر.

نکته عملی: در ACI، اگر مقاومت ۷ روزه ۷۰% یا بیشتر باشد، ۲۸ روزه را می‌توان با ضریب ۱.۲۵ × (مقاومت ۷ روزه) تخمین زد. برای بتن‌های با افزودنی‌های معدنی مانند میکروسیلیس (Microsilica پودر میکروسیلیس از کلینیک بتن ایران)، رشد کندتر است و آزمون ۹۰ روزه توصیه می‌شود.

آیین‌نامه Eurocode 2 و رویکرد اروپایی

Eurocode 2 (EN 1992-1-1) برای کشورهای اروپایی و برخی پروژه‌های بین‌المللی استفاده می‌شود و بر پایداری بلندمدت تأکید دارد. تفاوت کلیدی با ACI: تمرکز بیشتر بر مقاومت در سنین بالاتر (۹۰ روز) برای بتن‌های با مواد پوزولانی.

مقاومت مشخصه: ۲۸ روزه، اما برای بتن‌های SCC (خودتراکم)، آزمون ۳ و ۷ روزه الزامی است.
جدول رشد:

سن بتن | درصد مقاومت نسبت به ۲۸ روزه | الزامات Eurocode
۱ روز | ۱۵-۲۵% | برای بتن‌های زودگیر (با سیمان HE)؛ حداقل ۲۰ MPa برای حمل.
۳ روز | ۵۰-۶۰% | آزمون برای بتن‌های با W/C < ۰.۵؛ پیش‌بینی ۲۸ روزه با ضریب ۱.۸.

۷ روز | ۷۰-۸۰% | حداقل ۶۰% برای بارگذاری اولیه.
۲۸ روز | ۱۰۰% | آزمون اصلی؛ ضریب ایمنی ۱.۵ برای طراحی.

۹۰ روز | ۱۱۵-۱۳۵% | الزامی برای بتن‌های با fly ash یا silica fume؛ رشد تا ۱۵۰% در ۱۸۰ روز.

در پروژه‌های ایرانی که با استانداردهای اروپایی همخوانی دارند (مانند پل‌ها)، از افزودنی‌هایی مانند Fly Ash خاکستر بادی برای دستیابی به این رشد استفاده می‌شود.

آیین‌نامه بتن ایران (آبا-۲) و استانداردهای ملی

آبا-۲ (ویرایش ۱۳۹۲، بر اساس ACI ۳۱۱ و ۳۱۸) مقررات محلی را با شرایط ایران تطبیق داده است. در ایران، به دلیل تنوع آب و هوایی و زلزله‌خیزی، تأکید بر آزمون‌های دقیق‌تر است.

الزامات کلیدی:

آزمون فشاری: ۷، ۲۸ و ۹۰ روزه برای بتن‌های بالای ۳۰ MPa.
حداقل مقاومت: برای بتن M25 (۲۵ MPa در ۲۸ روز)، ۷ روزه باید حداقل ۱۶ MPa باشد.
فرمول تخمینی: مقاومت ۲۸ روزه = (مقاومت ۷ روزه × ۱.۳) + ۵ MPa (برای سیمان نوع ۲).

جدول بر اساس آبا-۲ (برای بتن معمولی با سیمان پرتلند):

سن بتن | حداقل مقاومت (MPa) برای f_c=۳۰ MPa | توضیحات آبا

۳ روز | ۱۲-۱۵ | برای بتن‌ریزی در زمستان؛ با افزودنی ضدیخ مانند Dezocrete N 350.
۷ روز | ۲۰-۲۲ | آزمون الزامی؛ اگر کمتر، بتن‌ریزی متوقف شود.
۲۸ روز | ۳۰ | مبنای پذیرش؛ ضریب اطمینان ۹۰%.
۹۰ روز | ۳۳-۳۶ | برای سازه‌های سد و پل؛ با میکروسیلیس تا ۴۰ MPa.

استاندارد ISIRI: ISIRI ۴۲۳۰ آزمون مقاومت را بر اساس ASTM C39 تعریف می‌کند و تأکید دارد که کیورینگ مرطوب حداقل ۷ روز باشد. برای بتن‌های با افزودنی‌های روان‌کننده مانند Dezobuild D-10N فوق روان کننده پلی کربوکسیلات، مقاومت ۳ روزه می‌تواند ۲۰% بیشتر باشد.

مقایسه استانداردها و نکات اجرایی در ایران

ACI vs. Eurocode: ACI بر سرعت رشد تمرکز دارد (مناسب پروژه‌های سریع)، در حالی که Eurocode بر دوام بلندمدت (برای محیط‌های خورنده مانند خلیج فارس).

تطبیق با آبا: در ایران، آبا ACI را پایه قرار داده اما الزامات محلی مانند استفاده از سیمان ایرانی و آزمون‌های زلزله‌ای اضافه کرده.
چالش‌ها: در مناطق سردسیر (مانند تبریز)، از زودگیرها (Dezocrete S 123 زودگیر مایع) برای رسیدن به مقاومت ۳ روزه استفاده کنید. در گرما، دیرگیرها (Dezobuild R 2210) برای جلوگیری از افت مقاومت.

توصیه: در پروژه‌ها، از نرم‌افزارهایی مانند ETABS برای مدل‌سازی بر اساس مقاومت ۲۸ روزه استفاده کنید و آزمون‌های میدانی را با آزمایشگاه‌های مورد تأیید وزارت راه انجام دهید.

نتیجه‌گیری

آیین‌نامه‌ها و استانداردها تضمین‌کننده ایمنی سازه‌ها هستند و مقاومت بتن در سنین مختلف را به صورت علمی پیش‌بینی می‌کنند. رعایت آن‌ها در ایران، با توجه به شرایط محلی، می‌تواند از شکست‌های پرهزینه جلوگیری کند.

مقاومت بتن در سنین مختلف

بتن به عنوان یکی از پرکاربردترین مصالح ساختمانی در جهان، نقش کلیدی در سازه‌های عمرانی ایفا می‌کند. یکی از جنبه‌های مهم بتن، رشد مقاومت آن در طول زمان است.

این رشد، که به “سنین مختلف بتن” معروف است، نشان‌دهنده فرآیند هیدراتاسیون سیمان و تشکیل کریستال‌های مقاوم است. درک مقاومت بتن در سنین مختلف (مانند ۱ روز، ۳ روز، ۷ روز، ۲۸ روز و بیشتر) برای مهندسان، پیمانکاران و طراحان پروژه‌های ساختمانی ضروری است.

در این مطلب، به بررسی این موضوع می‌پردازیم تا اطلاعات مفیدی برای سایت‌های تخصصی عمران و ساختمان‌سازی ارائه دهیم.

اهمیت مقاومت بتن در سنین مختلف

مقاومت بتن معمولاً بر اساس آزمون فشاری (compressive strength) اندازه‌گیری می‌شود و واحد آن مگاپاسکال (MPa) یا کیلوگرم بر سانتی‌متر مربع (kg/cm²) است. استانداردهای بین‌المللی مانند ACI (انجمن بتن آمریکا) و استاندارد ملی ایران (ISIRI) مشخص می‌کنند که مقاومت اصلی بتن در سن ۲۸ روزه سنجیده شود. اما رشد مقاومت از همان ساعات اولیه پس از بتن‌ریزی آغاز می‌شود و تا سال‌ها ادامه دارد.

این رشد برای موارد زیر حیاتی است:

کنترل کیفیت: آزمون‌های اولیه (مانند ۷ روزه) نشان‌دهنده پیشرفت صحیح هیدراتاسیون است.
زمان‌بندی پروژه: بتن در سن پایین ممکن است برای قالب‌برداری یا بارگذاری اولیه مناسب نباشد.

طراحی سازه: مقاومت نهایی (۲۸ روز یا بیشتر) مبنای محاسبات استاتیکی است.

عوامل مؤثری مانند نوع سیمان، نسبت آب به سیمان (W/C)، دما، رطوبت و افزودنی‌ها بر سرعت رشد مقاومت تأثیر می‌گذارند. برای مثال، در دماهای پایین، رشد کندتر است و ممکن است نیاز به افزودنی‌های زودگیر مانند Dezocrete S 101 زودگیر پودری از محصولات کلینیک بتن ایران باشد.

روند رشد مقاومت بتن

رشد مقاومت بتن به صورت غیرخطی است: ابتدا سریع (در ۷ روز اول) و سپس کندتر. در بتن‌های معمولی با سیمان پرتلند نوع ۱، مقاومت به شرح زیر پیشرفت می‌کند (بر اساس استاندارد ACI 318):

سن بتن | درصد مقاومت نسبت به ۲۸ روزه | مقاومت نمونه (MPa) برای بتن ۲۵ مگاپاسکال
۱ روز | ۲۰-۳۰% | ۵-۷.۵ MPa
۳ روز | ۴۰-۵۰% | ۱۰-۱۲.۵ MPa

۷ روز | ۶۰-۷۰% | ۱۵-۱۷.۵ MPa
۲۸ روز | ۱۰۰% | ۲۵ MPa

۹۰ روز | ۱۱۰-۱۳۰% | ۲۷.۵-۳۲.۵ MPa
۱۸۰ روز| ۱۲۰-۱۴۰% | ۳۰-۳۵ MPa

توضیح جدول: این مقادیر تقریبی هستند و بسته به شرایط پروژه تغییر می‌کنند. برای بتن‌های با مقاومت بالا (مثل ۴۰ MPa)، درصدهای مشابه اعمال می‌شود، اما مقادیر مطلق بیشتر است.
۱-۳ روز اول: مقاومت اولیه عمدتاً به دلیل تشکیل هیدرات سیلیکات کلسیم (C-S-H) است. در این مرحله، بتن برای حمل‌ونقل یا ارتعاش مناسب نیست و ممکن است ترک بخورد.

۷ روز: بیش از ۶۵% مقاومت نهایی به دست می‌آید. این سن برای قالب‌برداری ایده‌آل است.
۲۸ روز: استاندارد کنترل کیفیت. اگر مقاومت کمتر باشد، ممکن است به دلیل نسبت آب بالا یا سیمان نامرغوب باشد.

پس از ۲۸ روز: رشد کند اما مداوم ادامه دارد، به ویژه در محیط‌های مرطوب. افزودنی‌هایی مانند Dezomix 4500 ژل میکروسیلیس می‌توانند این رشد را تا ۲۰% افزایش دهند.

در پروژه‌های ایرانی، با توجه به آب و هوای متنوع، استفاده از افزودنی‌های آب‌بند مانند Dezoseal G 330 واترپروف برای حفظ رطوبت و تسریع هیدراتاسیون توصیه می‌شود.

عوامل مؤثر بر رشد مقاومت

۱. نوع سیمان: سیمان زودگیر (نوع ۳) مقاومت ۳ روزه را تا ۸۰% افزایش می‌دهد، در حالی که سیمان دیرگیر (نوع ۵) برای محیط‌های گرم مناسب است.
۲. افزودنی‌ها:
روان‌کننده‌ها مانند Dezoplast D-130 نسبت آب را کاهش داده و مقاومت را سریع‌تر می‌کنند.

میکروسیلیس (مانند Microsilica پودر میکروسیلیس) مقاومت ۲۸ روزه را تا ۳۰% بهبود می‌بخشد.
ضدیخ‌ها مانند Dezocrete N 350 در زمستان‌های سرد ایران، رشد را حفظ می‌کنند.

۳. شرایط محیطی: دمای بهینه ۲۰-۲۵ درجه سانتی‌گراد است. در گرمای تابستان، از افزودنی‌های دیرگیر مانند Dezocrete 520 R استفاده کنید.
۴. کیورینگ (مرطوب نگه داشتن): عدم کیورینگ مناسب می‌تواند مقاومت ۲۸ روزه را تا ۵۰% کاهش دهد.

کاربردها و نکات عملی در پروژه‌های ایرانی

در ایران، با توجه به زلزله‌خیز بودن، بتن با مقاومت ۲۵-۴۰ MPa رایج است. برای مثال:
در سدسازی (مانند سد کرخه)، مقاومت ۹۰ روزه اهمیت دارد.
در ساختمان‌های بلند تهران، آزمون ۷ و ۲۸ روزه الزامی است.

توصیه: همیشه از آزمایشگاه‌های معتبر برای آزمون مقاومت استفاده کنید. محصولات کلینیک بتن ایران، مانند سری Dezobuild، می‌توانند بتن را برای سنین مختلف بهینه کنند و هزینه‌ها را کاهش دهند.

نتیجه‌گیری

مقاومت بتن در سنین مختلف، کلیدی برای موفقیت پروژه‌های ساختمانی است. با نظارت دقیق و استفاده از افزودنی‌های مناسب، می‌توان از حداکثر پتانسیل بتن بهره برد. اگر در حال برنامه‌ریزی پروژه‌ای هستید، مشورت با متخصصان و بررسی استانداردهای ملی را فراموش نکنید. برای اطلاعات بیشتر در مورد محصولات بتن، به سایت کلینیک بتن ایران مراجعه کنید.

پرسش و پاسخ‌های متداول

سؤال ۱: مقاومت بتن در سن ۱ روزه چقدر است و آیا می‌توان از آن استفاده کرد؟

پاسخ: در بتن معمولی، مقاومت فشاری ۱ روزه حدود ۱۵-۲۰% از مقاومت ۲۸ روزه است (مثلاً ۵-۶ MPa برای بتن ۳۰ MPa). این مقاومت اولیه عمدتاً به دلیل هیدراتاسیون سریع سیمان است، اما بتن هنوز شکننده است و برای قالب‌برداری یا بارگذاری سنگین مناسب نیست. توصیه: از افزودنی‌های زودگیر مانند Dezocrete S 123 زودگیر مایع از کلینیک بتن ایران استفاده کنید تا این مقدار را تا ۲۵% افزایش دهید. در عمل، بتن ۱ روزه فقط برای حمل و نگهداری ایمن است.

سؤال ۲: مقاومت بتن ۳ روزه معمولاً چند درصد از ۲۸ روزه است؟

پاسخ: حدود ۳۰-۴۰% (مثلاً ۹-۱۲ MPa برای بتن C30). این سن برای پیش‌بینی اولیه رشد هیدراتاسیون مفید است، به ویژه در بتن‌ریزی‌های زمستانی. عوامل مانند نسبت آب به سیمان (W/C زیر ۰.۵) و دمای ۲۰ درجه، این رشد را تسریع می‌کنند. اگر کمتر از ۳۰% باشد، ممکن است سیمان نامرغوب یا کیورینگ ضعیف باشد. آزمون روی مکعب‌های ۱۵ سانتی‌متری استاندارد است.

سؤال ۳: مقاومت ۷ روزه بتن چقدر باید باشد و نقش آن در پروژه چیست؟

پاسخ: ۶۰-۷۵% از مقاومت ۲۸ روزه (مثلاً ۱۸-۲۲.۵ MPa برای ۳۰ MPa). این سن کلیدی برای کنترل کیفیت است و طبق آیین‌نامه آبا-۲، آزمون الزامی است. اگر مقاومت ۷ روزه حداقل ۶۵% باشد، می‌توان ۲۸ روزه را با فرمول تقریبی “مقاومت ۷ روزه × ۱.۳ تا ۱.۷” تخمین زد. در پروژه‌های ایرانی مانند ساختمان‌سازی تهران، این آزمون برای تصمیم‌گیری در مورد ادامه بتن‌ریزی استفاده می‌شود. افزودنی‌های روان‌کننده مانند Dezoplast D-130 می‌توانند این مقدار را ۱۰% بهبود بخشند.

سؤال ۴: در سن ۱۴ روزه، بتن به چند درصد مقاومت نهایی می‌رسد؟

پاسخ: حدود ۸۰-۹۰% (مثلاً ۲۴-۲۷ MPa برای C30). در این مرحله، بیش از ۸۰% هیدراتاسیون سیمان کامل شده و بتن برای بارگذاری‌های متوسط آماده است. جدول‌های استاندارد (مانند ACI) نشان می‌دهند که رشد از ۷ به ۱۴ روز کندتر می‌شود. نکته: در محیط‌های مرطوب، با استفاده از Dezoseal G 330 واترپروف، این رشد پایدارتر می‌ماند و از ترک‌خوردگی جلوگیری می‌کند.

سؤال ۵: مقاومت ۲۸ روزه بتن استاندارد چیست و چرا مهم است؟

پاسخ: ۱۰۰% مقاومت مشخصه (f_c)، که مبنای طراحی سازه‌ها طبق ACI 318 و آبا-۲ است (مثلاً ۳۰ MPa برای بتن معمولی). این سن برای آزمون اصلی استفاده می‌شود و ضریب اطمینان ۹۵% دارد. اگر کمتر از حد باشد، پروژه ممکن است رد شود. در ایران، استاندارد ISIRI ۶۰۶۶ الزام می‌کند که نمونه‌ها در آزمایشگاه‌های معتبر تست شوند. افزودنی‌های معدنی مانند Dezomix 4500 ژل میکروسیلیس مقاومت را تا ۱۰-۱۵% در این سن افزایش می‌دهند.

سؤال ۶: مقاومت بتن در ۹۰ روزه و ۱۸۰ روزه چقدر رشد می‌کند؟

پاسخ: ۱۱۰-۱۳۰% در ۹۰ روز (مثلاً ۳۳-۳۹ MPa برای C30) و تا ۱۴۰% در ۱۸۰ روز. رشد پس از ۲۸ روز کند اما مداوم است، به ویژه با مواد پوزولانی مانند fly ash. طبق Eurocode 2، برای سازه‌های بلندمدت (مانند سدها)، آزمون ۹۰ روزه الزامی است. در پروژه‌های ایرانی، این رشد برای دوام در برابر زلزله حیاتی است؛ از Fly Ash خاکستر بادی کلینیک بتن برای دستیابی به آن استفاده کنید.

سؤال ۷: عوامل مؤثر بر رشد مقاومت بتن در سنین مختلف چیست؟

پاسخ: اصلی‌ترین عوامل عبارتند از: نوع سیمان (زودگیر مانند نوع ۳، رشد اولیه را ۲۰% افزایش می‌دهد)، نسبت W/C (کمتر از ۰.۴۵ برای رشد سریع)، دما (۱۵-۳۰ درجه ایده‌آل)، کیورینگ مرطوب (حداقل ۷ روز) و افزودنی‌ها. برای مثال، میکروسیلیس (Microsilica پودر میکروسیلیس) مقاومت ۲۸ روزه را ۳۰% بهبود می‌بخشد، اما رشد اولیه را کمی کند می‌کند. دانه‌بندی مناسب سنگدانه هم نقش دارد؛ عدم توجه به آن می‌تواند مقاومت ۷ روزه را ۱۵% کاهش دهد.

سؤال ۸: چگونه مقاومت ۲۸ روزه را از آزمون‌های ۷ روزه تخمین بزنیم؟

پاسخ: هیچ فرمول ثابتی وجود ندارد، اما برای سیمان نوع ۱ یا ۲ با عیار ۳۰۰-۴۰۰ kg/m³، تخمین تقریبی: مقاومت ۲۸ روزه = مقاومت ۷ روزه × (۱.۳ تا ۱.۷). مثلاً اگر ۷ روزه ۲۰ MPa باشد، ۲۸ روزه حدود ۲۶-۳۴ MPa پیش‌بینی می‌شود. این بر اساس آزمایش‌های میدانی است، اما همیشه آزمون نهایی ۲۸ روزه را انجام دهید. نرم‌افزارهایی مانند Excel برای مدل‌سازی این روابط مفیدند.

سؤال ۹: تفاوت رشد مقاومت در سیمان‌های مختلف (معمولی، زودگیر، دیرگیر) چیست؟

پاسخ: سیمان معمولی (نوع ۱): رشد متعادل (۷۰% در ۷ روز). سیمان زودگیر (نوع ۳): ۸۰-۹۰% در ۷ روز، ایده‌آل برای پروژه‌های سریع، اما دوام بلندمدت کمتر. سیمان دیرگیر (نوع ۵): رشد کندتر در ابتدا (۵۰% در ۷ روز)، اما مناسب گرمای تابستان ایران. طبق استاندارد ISIRI ۴۲۲۳، انتخاب بر اساس شرایط پروژه است؛ برای زودگیر، از Dezobuild F 30 روان کننده زودگیر کمک بگیرید.

سؤال ۱۰: اگر مقاومت در سنین پایین کمتر از حد انتظار باشد، چه کنیم؟

پاسخ: ابتدا علت را بررسی کنید (مانند W/C بالا یا کیورینگ ناکافی). اقدامات: افزودن روان‌کننده‌های بعدی مانند Dezobuild D-10 فوق کربوکسیلاتی برای بهبود، یا آزمون‌های اضافی ۲۸ روزه. در موارد شدید، بتن‌ریزی را متوقف و بتن معیوب را بردارید. طبق آبا-۲، اگر ۷ روزه کمتر از ۶۵% باشد، پروژه نیاز به تأیید ناظر دارد.

| سن (روز) | درصد مقاومت (نسبت به ۲۸ روزه)
۱ | ۱۵-۲۰%
۳ | ۳۰-۴۰%
۷ | ۶۰-۷۵%
۱۴ | ۸۰-۹۰%
۲۸ | ۱۰۰%
۹۰ | ۱۱۰-۱۳۰%