آب بندی سازه های بتنی

آب بندی سازه های بتنی
54 1399/8/24

آب بندی سازه های بتنی

آب بندی بتن و یا نفوذپذیری بتن در اصلاح به میزان مقاومت بتن در برابر نفوذ مایعات و علی الخصوص آب به عنوان رایج ترین ماده در تماس با سازه های بتنی گفته می شود. بتن با توجه به ماهیت خود از یک سو و نیز شرایط و ماهیت اجرایی آن دارای پتانسیل عبور و یا نفوذ آب از آن می باشد که البته بسته به شرایط ، کیفیت بتن و مشخصات اجرایی و نیز فشار آب این نفوذپذیری متغییر است.

نفوذپذیری بتن می تواند بسته به فشار آب در حد چند میلیمتر تا جاری بودن آب در مقطع آن متفاوت باشد. نفوذ آب به لحاظ دیداری ، مشکلات بهره برداری و مشکلات دوامی از اهمیت بالایی برخوردار می باشد.

در بحث دیداری ، نشت آب می تواند باعث ایجاد نگرانی از وضعیت سازه توسط بهره برداران گردد. از نظر بهره برداری نشت آب می تواند که منجر به پرت آب به خصوص در مخازن آب ، و سرایت آب و مایعات به تجهیزات و یا درون ساختمان ها مانند پارکینیگ ها و ابینه گردد.

از منظر دوام ما بیشترین اهمیت را برای نشت و نفوذ آب  قائل هستیم . نشت آب می تواند  شیوع  و گسترش بسیاری از عوامل موثر در دوام بتن را تسریع و با ایجاد نماید. از جمله این موارد می توان به سولفاته شدن ، خوردگی کلریدی بتن و آرماتورها ، تبلور نمک ، فرآیند ذوب و یخ ، واکنش قلیایی سنگدانه ها اشاره کرد.

از این رو مبحث نفوذپذیری در سازه های بتنی دارای اهمیت بالایی می باشد. در عمل و تئوری به مجموعه عوامل و اقداماتی که باعث جلوگیری از نفوذ آب یا کاهش آن گردد به اصطلاح آب بندی سازه های بتنی گفته می شود. طبیعی است که لحاظ تدابیر آب بندی با ایجاد شرایط ایمن برای سازه در برابر عوامل مخرب و خورنده باعث افزایش دوام سازه و عمر مفید آن و حفظ سرمایه ها می گردد.

نفوذ آب از دو بخش می تواند ایجاد گردد. نخست جسم بتن که البته مقدار آن به طور معمول زیاد نیست و با لحاظ تدابیری چون کاهش نسبت آب به سیمان و تراکم کافی می توان تا حدود زیادی آن را کنترل نمود.

بخش دوم مراحل و مشکلات اجرای سازه ای می باشد. در بخش بیشترین مشکلات بروز می کند. از جمله این مشکلات می توان به درزهای اجرایی پیش بینی شده و پیش بینی نشده ، محل تجهیزات قالب بندی ، تراکم ناکافی و جداشدگی و وجود بتن متخلخل ، کم بود کاور میلگردها ، ایجاد ترکهای اجرایی و ... اشاره کرد.

 

 

      امروزه روشهای مختلفی جهت حفاظت و آب بندی سازه های بتنی در سطح جهان شناخته شده می باشد. از جمله این روشها می توان به انواع پوشش های اپوکسی ، نفوذگرهای سیمانی ، پلی یورتان ، پلی یورا ، پوشش های قیری ، ژئوممبرین ، جی سی ال ، تزریق رزین اپوکسی ، تزریق رزین پلی یورتان ، تزریق مواد پایه سیمانی ،  سیلیکون ها ، سیلوکسان ، اکرلیکی-سیمانی ، اکرلیکها ، سیستم های زهکشی، فایبرگلاس ، رابر لاینیگ ، کاشی ضد اسید ،  و ... اشاره کرد. هر یک از این سیستم ها می توانند بسته به شرایط محیطی ، اجرایی و بهره برداری کاربردی و موفق باشند.

 

برخی از عوامل موثر در انتخاب پوشش محافظتی و آب بند به شرح ذیل می باشد :

  • نوع کاربری سازه
  • ابعاد و دسترسی به سازه
  • محدودیت زمانی و مکانی اجرا
  • نوع سیال در تماس با سازه از منظر شیمیایی ، فیزیکی و دمایی
  • دمای محیط و تغییرات دمایی منطقه
  • در معرض تابش آفتاب بودن یا نبودن
  • فشار و هد بار
  • مجاورت و یا عدم مجاور با آب شرب
  • فصل زمان اجرا
  • مسقف یا غیر مسقف بودن سازه
  • جاری یا ساکن بودن سیال
  • مبحث اتقصادی
  • در دسترسی بودن تجهیزات ، متریال مصرفی و پرسنل متخصص اجرایی جهت اجرای پوشش ( باید توجه داشت که بهترین متریال در صورت اجرا توسط مجریان بی تجربه و عدم رعایت نکات اجرایی می توانند با وجود صرف هزینه های بالا دارای عمر پایینی باشند- مشاهده پروژه هایی که با وجود صرف هزینه های بالا  شاهد بروز مشکل در زمانی کوتاه پس از بهره برداری هستیم دور از دسترس نیست )
  • دوام مورد نظر کارفرما و بهره بردار
  • شرایط و نوع بستر کار
  • و ...

بدیهی است که در هر پروژه بسته به شرایط و عوامل فوق الذکر از یک سو و از سوی دیگر مشخصات ذاتی ، مزایا و محدودیت های متریال و روش اجرا ، روش مناسب گزینش می گردد. به طور مثال محدودی تزمانی چند ساعته در یک کارخانه ممکنه باعث شود تنها گزینه ممکنه تزریق رزین پلی یورتان به حساب آید حتی اگر دارای بهترین مشخصات فنی از منظر دوام نباشد. یا در یک مخزن نگهداری اسید سولفوریک 98 درصد چاره ای جز استفاده از کاشی یا آجر ضد اسید نیست هر چند که به علت خصوصیات اجرایی دارای دوام بلند مدتی نباشد.

بنابراین در یک پروژه ممکن است یک یا چند گزینه از موارد فوق تعیین کننده نوع پوشش باشند. لذا آنچه به عنوان یک اصل ( مانند سایر بخش های مهندسی ) باید مد نظر کارشناس طراح و مجری آب بندی باشد این است که همیشه باید اقتصادی ترین روش ممکن با لحاظ پاس کردن شرایط مورد نظر انتخاب شود. این بدان معنی است که الزاما گرانترین روش و مصالح  بهترین روش نبوده و حتی ممکن است عملکرد بلند مدت یک پوشش گرانقیمت ،  ضعیف تر از یک پوشش ارزان تر باشد.

نکته دیگری که باید مد نظر قرار داد ، در مخازن بتنی همواره استفاده از پوشش های محافظتی پایه سیمانی به لحاظ نزدیکی عملکردی و ساختاری با بتن بستر دارای عملکرد بهتری نسبت به سایر روش های می باشند ، اهمیت این امر به خصوص در مناطقی که دارای دماهای بالا و پایین و یا تغییرات دمایی هستیم و یا حتی مخازن با ابعاد بزرگ وجود دارد از اهمیت بالاتری برخودار است. البته باید توجه داشت وجه دوم الزامی دارای بودن شرایط و دوام لازم در برابر سیال در تماس می باشد. چرا که پوشش های پایه سیمانی نیز مانند خود بتن بستر دارای مقاومت پایینی در برابر مواد خورنده بالا و اسید می باشند.

به عنوان نکته نهایی در این بخش یادآور می گردد شاید مهمترین گام در موفقیت عملیات آب بندی ، کارشناسی و گزینش بهینه روش و متریال مصرفی می باشد.

 

شما می توانید جهت مشاوره ، دریافت پروپوزال و اجرای تعمیر و آب بندی سازه های بتنی با بخش مهندسی کلینیک فنی و تخصصی بتن ایران ( شرکت ژرف تابان مهر ) 44618462-44618379-09128889641 تماس حاصل فرمایئد