جریمه بتن کم مقاومت وتفسیر ضوابط پذیرش بتن در کارگاه

جریمه بتن کم مقاومت وتفسیر  ضوابط پذیرش بتن در کارگاه
1125 1397/6/6

ضوابط بتن کم مقاومت و شرح و تفسیر پذیرش بتن در کارگاه

 

1ـ از آنجا كه بحث جريمه بتن يك بحث مالي است طبيعتاً در آبا، نشريه 101، نشريه 55 و نشريه 108 و نشريه 123 و غيره كه مربوط به آن نهاد است به آن پرداخته نشده است و جاي خالي آن در بخشنامه هاي آن نهاد سالهاست به چشم مي خورد. برداشت غلط باعث شده است تا آن نهاد محترم وارد اين مبحث نشود، در حالي كه بوضوح بايد بين دو پيمانكاركه يكي از آنها انطباق با رده را داشته و ديگري كه بتن كم مقاومت را بدست داده است، تفاوت و تميز قائل شد، زيرا در بررسي بتن كم مقاومت، احتمالاً بتن مزبور از نظر سازه اي يا ظرفيت باربري سازه پذيرفته مي شود و لازم است جريمه اي براي بتن كم مقاومت پذيرفته شده در نظر گرفت.

در خالي بودن جاي بخشنامه هاي آن نهاد، دو وزارت خانه در ايران اقدام به نگارش دستورالعملي نمودند كه طبق بخشنامه هاي آن نهاد، اين عمل قابل قبول نمي باشد اما هيچ اعتراضي به اين عمل در طول اين سالها مشاهده نشده است.

اميد است با ايجاد حساسيت جديد در آن نهاد محترم، زمينه براي تنظيم يك بخشنامه مدون علمي اجرائي براي حفظ سرمايه هاي ملي درارتباط با جريمه بتن فراهم آيد.

وزارت راه و ترابري سابق دستورالعمل ارزيابي و پذيرش بتن را براي اعمال جريمه تنظيم كرده است و ويرايش دوم و سوم خود را شاهد مي باشد. در وزارت نيرو به تأسي از مهندسين مشاور مهاب قدس، بويژه در پروژه هاي آبي، دستورالعمل جريمه بتن را دارد كه تنظيم آن در وزارت خانه مزبور صورت نگرفته است و چندين بار دستخوش تغييراتي نيز شده است.

2 ـ جالب است بدانيم در اكثر پروژه هاي عمراني اعم از اينكه در حوزه وزارت راه و ترابري سابق يا وزارت نيرو  بوده اند يا نبوده اند كارفرمايان و مشاورين با بهره گيري از دستورالعملهاي يادشده جريمه بتن را محاسبه و اعمال     مي كنند درحالي كه در اغلب پروژه ها، چنين دستورالعملي به پيمان پيوست نشده است. پيمانكاران نيز اعتراض جدي نمي كنند زيرا از طرف كارفرما با صدور دستور تخريب جواب داده مي شود.

بدين دليل كارفرمايان، مشاورين و پيمانكاران پروژه هاي عمراني اين موضوع را بصورت جدي در حوزه سازمان مديريت و برنامه ريزي سابق و معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي جديد دنبال ننموده اند.

3 ـ ضوابط ارزيابي پذيرش بتن در مشخصات فني عمومي راه (نشريه 101) به وضوح آمده است بنابراين اصولاً چنين عنواني براي يك دستورالعمل جديد، صحيح تلقي نمي شود و نام آن بايد دستورالعمل اجرائي پذيرش بتن كم مقاومت و جريمه بتن باشد. هرچند دستورالعمل پذيرش بتن كم مقاومت نيز در نشريه 101 مشاهده مي شود و صرفا ًدستورالعمل مزبور بايد روش اجرائي بررسي بتن كم مقاومت و محاسبه جريمه بتن را هدف گيري نمايد.

4 ـ در صفحه اول اين دستورالعمل و در پاورقي قيد شده است كه براي سيمان تيپ 5، مقاومت 11و 42 روزه بجاي 7و 28 روزه بكار مي رود درحاليكه در نشريه 101 چنين تعريفي وجود ندارد اصولاً سن مقاومت مشخصه نمي تواند با تغيير نوع سيمان عوض شود مگر اينكه طراح پروژه تصميم به افزايش سن مقاومت مشخصه بگيرد كه در اين حالت ممكن است سيمان مصرفي از نوع پرتلند نوع 1 يا 2 يا هر نوع سيمان پرتلند يا آميخته ديگر باشد. بنابراين نمي توان در يك دستورالعمل، سن طراحي و كنترل مقاومت بتن را از 28 روز به 42 روز تغيير داد.

5 ـ در صورتيكه تغيير سن در اين دستورالعمل براساس نوع سيمان مجاز باشد بايد براي همه سيمانهاي پرتلند و آميخته، سني را براي مقاومت مشخصه تعريف كرد. سيمان پرتلند پوزولاني، سيمان پرتلند پوزولاني ويژه، سيمانهاي پرتلند سرباره اي، سيمان پرتلند سرباره اي ضد سولفات، سيمان پرتلند آهكي، سيمان پرتلند نوع 2 و سيمان پرتلند نوع 4 نيز مشمول چنين تغيير سني هستند.

لذا لازمست مجدداً تاكيد شود از نظر مفهومي نمي توان در اين دستورالعمل اجازه داد بجاي 28 روز، بتن ها در سن 42 روز شكسته شوند.

ممكن است گفته شود كه مي خواهيم از ظرفيت مقاومتي سيمانهائي شبيه سيمان پرتلند نوع 5 در سنين بالاتراستفاده بهينه نمائيم كه حرف متيني است اما اگر طراح پروژه، اعمال بار مشخصه را در سن 28 روزه پيش بيني كرده باشد، در واقع اين امر فرضيات طراح را باطل مي كند. بنابراين جايگاه چنين بحثي در نشريه 101 يا آئين نامه هاي طراحي است و صرفاً طراح پروژه در حين طراحي يا در حين اجرا اجازه دارد سن مقاومت مشخصه را تعيين كند نه دستگاه نظارت پروژه در حين اجرا.

6 ـ دستورالعمل نمونه برداري در آئين نامه ها، نشريه 101 و استانداردهاي مورد استناد آئين نامه و نشريه 101 وجود دارد. بنابراين نمي توان در اين دستورالعمل بدان پرداخت.

ضمناً امروزه در كدام استاندارد، قالب مكعبي 20 سانتيمتري وجود دارد كه پايه تدوين دستورالعمل باشد. بوضوح در نشريه 101، آزمونه استوانه اي ذكر شده است و اجازه داده شده است از قالب مكعبي هم استفاده شود. ضمناً امروزه قالب مكعبي 15 سانتي بكار مي رود و در دنيا در پي آن هستند كه از استوانه 20*10 و مكعب 10 سانتي بويژه براي بتن هاي پرمقاومت تر استفاده كنند(به ACI 318 جديد مراجعه شود)

7 ـ در صفحه 1 و در بند 2-1 در سطر دوم اشاره شده است كه در هر نوبت يكسري نمونه شامل 5 نمونه گرفته شود. در حالي كه در اينجا بايد آزمونه بكار رود. در داخل پرانتز نيز 2 آزمونه براي 7 روزه و 3 آزمونه براي 28 روزه خواسته شود. زيرا ذكر كلمات نمونه و آزمونه و تفاوت قائل شدن بين آنها در ادامه كار از خلط برخي مفاهيم جلوگيري مي كند.

8 ـ‌ در آبا و نشريه 101به صراحت 2 آزمونه را براي 28 روزه منظور كرده اند و براي سنين ديگر مثل 7 روزه يك آزمونه را كافي دانسته اند. بهرحال اين دستورالعمل در جهت اضافي، آزمونه تهيه مي كند كه مي تواند محكم كاري تلقي شود.

9 ـ در سطر سوم يكي از عجيب ترين دستورالعمل هاي نمونه برداري ديده مي شود زيرا گفته است يكي از    نمونه هاي 28 روزه از يك پيمانه و دو نمونه ديگر هر كدام از پيمانه هاي مختلف بايد گرفته شوند كه كاملاً غلط است. نويسندگان اين دستور ظاهراً از آنچه در استانداردهاي دنيا و ايران مي گذرد بي اطلاع بوده اند.

جالب است چنين كار خطائي توسط آزمايشگاه فني و مكانيك خاك نيز كه از آن وزارت تبعيت مي كرده است انجام نمي شود زيرا براين باورند كه اين كار بي معنا و غلط است.

10 ـ درادامه مباحث و در ابتداي صفحه 2 نكاتي درمورد ثبت اطلاعات آمده است. اصولاً لازم نيست از ابتدا آزمونه 7 و 28 روزه تفكيك شود و مشخص گردد بلكه در زمان شكستن بصورت اتفاقي اينكار مي تواند انجام شود.

11 ـ‌ در صفحه 2 همه موارد بجز در بند 2ـ2، كلمه نمونه به آزمونه تبديل شود.

12ـ در بند 2ـ2 نمونه برداري بايد بصورت تصادفي و در محل نهائي مصرف قبل از ريختن بتن انجام شود.

13 ـ تواتر و فركانس نمونه برداري در آبا و نشريه 101 چيز ديگري است و احجام ذكر شده صرفاً براي اولين بار در اين دستورالعمل آمده است و با مشخصات فني 101مغايرت دارد.

14ـ در صفحه 3، تبصره بند 2ـ3 به چه معنا مي باشد؟ مقصود از اينكه كمتر از سه پيمانه بتن ساخته شود و سري نمونه ها (آزمونه ها) از همان پيمانه ها برداشته شود چه معنائي جز اين دارد كه ظاهراً آزمونه ها بايد دست كم از سه پيمانه برداشته شود كه همان عمل غلطي است كه قبلاً توضيح داده شد. در آبا و همه نشريات موجود آن نهاد و مبحث نهم مقررات ملي، نمونه از يك پيمانه برداشته مي شود.

15 ـ در بند 2ـ4 علاوه بر اطلاعات مشروحه (الف تا ز) لازم است رواني يا كارائي بتن در پاي كار و هم چنين بلافاصله پس از اختلاط مشخص گردد و گرنه طرح مخلوط معنائي ندارد.

16ـ در بند 2ـ5 تعداد حداقل مغزه بايد 3 مغزه از هر محل (منطقه) مشكوك (موردترديد) باشد در حاليكه در اين قسمت 4 نمونه ذكر شده است. ضمناً در اين مورد استاندارد ايران نيز نوشته شده است مي توان به آن مراجعه نمود.

17 ـ در بند 3ـ1 قيد شده است كه نمونه تهيه شده از سيمان جهت كنترل به آزمايشگاه فني و مكانيك خاك ارسال شود در حاليكه با توجه به خصوصي سازي و لزوم حمايت از اين امر كافي است نوشته شود به آزمايشگاه ذيصلاح مورد تائيد يا مندرج در قرارداد ارسال گردد.

18ـ دربند 3ـ2 مقاومت فشاري متوسط لازم براي تعيين نسبت هاي اختلاط بتن طبق BS نوشته شده است در حاليكه بوضوح در آبا و مبحث نهم مقررات ملي و مهم تر از آن در نشريه 101 رابطه ديگري داده شده است. ظاهراً نويسندگان آن سالها در كشور ايران نبوده اند و با اين منابع آشنائي نداشته اند. اين رابطه براساس ضوابط پذيرش بتن در ايران تهيه نشده است و همخواني با آن ندارد.

همچنين در اين بخش (بند) گفته شده است كه اگر اطلاعات كافي در مورد انحراف معيار مقاومتي كارگاه موجود نباشد مي توان آن را برابر با Cƒ2/. در نظر گرفت كه اين امر نيز با آنچه در آبا و نشريه 101 آمده است مغايرت جدي دارد.

19 ـ طبق بند 4ـ1 نمونه برداري طبق استاندارد ASTM C172  يا BS1881  بايد باشد. از سال 1992 استانداردهاي EN در اين مورد جايگزين BS شده است و لازم است به EN12350 اشاره شود. در اين مورد استاندارد ملي 3201 وجود دارد. همچنين در مورد تهيه آزمونه هاي مقاومتي و شكستن آن بويژه در مورد     آزمونه هاي مكعبي EN12390 مد نظر قرار گيرد. استانداردهاي BS در اين موارد حذف شده است. همچنين در اين مورد استاندارد ملي 3206 سالهاست تهيه گرديده است.

20 ـ موارد مندرج در بند 5ـ1 در آبا يا نشريه 101 وجود ندارد و به عنوان يك سياست اجرائي نظارتي آمده است.

21 ـ از همه مهمتر مغايرت بند 5-3 با آبا و مقررات ملي و نشريه 101 مي باشد كه دو شرط موجود در آنها ديده نمي شود و ظاهراً به طراحي الاستيك مرتبط است . در اين مورد در آبا و نشريه 101 ابهامي وجود ندارد كه نياز به تغيير آن احساس شود.

22 ـ همينطور بند 5ـ4 در آبا و نشريه 101 وجود ندارد اما به عنوان يك سياست اجرائي نظارتي مي تواند قابل قبول باشد مشروط براينكهCƒ0.85<minƒ به همان شرط آبا و نشريه 101 تبديل شود.

23ـ در بند 5ـ5 لازم است حد قبول  و minƒ توسط طراح پروژه طبق بند 6ـ6ـ1 و 6ـ6ـ2 آبا بايد مشخص شود و ذكر اين محدوديت ها جنبه علمي ندارد.

24 ـ محاسبه ضريب جريمه نياز به فرمولي پيچيده مانند رابطه 5ـ4 و 5ـ5 ندارد و مي توان گفت كه به ازاي هر01/0كاهش در  x=، مقدار 3درصد جريمه منظور مي شود و خطي بودن آن مشكلي نداردكه نياز به يك رابطه درجه 2 با ضرايب عجيب و غريب كه مبناي علمي روشني ندارد وجود داشته باشد.

25 ـ هر چند به عنوان يك سياست، جريمه به همه آيتم ها و اقلام مربوط به عضو بتني تعلق گرفته است اما منطقي است كه اين جريمه صرفاً به بتن و حمل آن اعمال گردد و اگر به نظر مي رسد كم است مي توان 3درصد را به 4يا 5درصد تبديل كرد.

26 ـ در بند 6ـ2 لزومي ندارد مقاومت فشاري آزمونه هاي 7 روزه قابل قبول باشد زيرا مبناي قضاوت 28 روزه است. ضمناً لزومي ندارد حد نهائي Cƒ0.85 باشد بلكه اگر با هر سطح مقاومت، بتوان نشان داد (طبق بند 6ـ6ـ1 و 6ـ6ـ2 يا 6ـ6ـ6 ) سازه مورد نظر باربري لازم را دارد نبايد مشكلي وجود داشته مگر اينكه بحث دوام مانع قبول باشد.

ضمناً در اين مورد نيز مي توان به اندازه هر1 0/0 كاهش در x= به ميزان 3درصد تا 5 درصد از هزينه بتن و حمل اجزاء آن بعنوان جريمه كم نمود. خطي بودن رابطه مشكلي ندارد كه نياز به رابطه درجه 2 داشته باشد.

27 ـ در بند 6ـ3 نيز مجدداً اهميت مقاومت 7 روزه را بسيار زياد دانسته است در حالي كه لزومي به قابل قبول بودن نتايج 7 روزه ابداً وجود ندارد بلكه مبناي قضاوت، 28 روزه است.

در اين بند ضوابط قبول مغزه ها مشخص نشده اند كه بايد طبق بند (6ـ6ـ5) آبا و نشريه 101 باشد و بهتر است جريمه براساس مقدار مقاومت مغزه نسبت به حداقل قابل قبول مشخص گردد.

28 ـ به استحضار مي رساند دستورالعمل موجود براي زماني كه c+0.25ƒ  cƒ  مي باشد جريمه اي را منظور نكرده است در حالي كه انطباق با رده را ندارد. شبيه به اين در آبا و نشريه 101 نيز وجود دارد كه

 c+1.5ƒ cƒ مي باشد‌ و نياز به تدوين دستورالعمل جريمه دارد.

در پايان اميد است بتوان طبق آبا و نشريه 101 ضوابط ساده و رواني را براي جريمه در نظر گرفت.

بهرحال اينجانب آماده ام تا در جلسات بحث علمي بهمراه اساتيد ديگر اين انجمن كه نويسنده اصلي متن آبا و تفسير آبا بوده اند (مانند دكتر رمضانيانپور و مهندس واعظي) شركت نمايم و بتوانيم دستورالعمل جامعي را تدوين نمائيم تا آن نهاد بتواند بخشنامه اي براي جريمه براي همه پروژه هاي عمراني تهيه نمايد تا با فهارس بهاي موجود نيز سازگاري داشته باشد.

همچنين اميد است بتوانيم درمورد جريمه تخطي از ضوابط بخشنامه دوام و هم چنين بررسي بخشنامه دوام بتن در محيط خليج فارس (صادره در سال 83) دستورالعملي را تهيه نمائيم.

 

 

 

 

 

مجموعه کلینیک فنی و تخصصی بتن ایران ، سعی نموده است با بهره گیری از کارشناس و تجربیات چندین ساله ، فضایی علمی ، مشاوره و مهندسی در زمینه تکنولوژی های روز ، بازرگانی ، مهندسی و مقالات بتن  جهت دسترسی سریع ، آسان و کاربردی مهندسان ، اساتید ، کارفرمایان، کارخانجات بتن آماده ، کارخانجات بتن پیش ساخته و دانشجویان مرتبط با صنعت بتن فراهم آورد. شما می توانید با انتخاب و کلیک بر هریک از مباحث زیر به شرح موضع و کسب اطلاعات مورد نظر از طریق سایت به روز و کاربردی کلینیک فنی و تخصصی بتن ایران دسترسی یابید :

بتن سبک و سنگین ، دیرگیر کننده بتن ، دستورالعمل بتن ریزی در کارگاه ، مقاومت الکتریکی بتن ، بتن اکسپوز ،  چسب بتن ، مواد کیورینگ بتن ، واتراستاپ بتن ، الیاف بتن ، روغن قالب بتن ،چسب کاشت میلگرد و آرماتور در بتن ،  رنگ بتن ، چسب کاشی ، پاور ژل میکروسیلیس ، ترمیم کننده بتن ، روان کننده بتن ، افزودنی بتن ، گروت ، آب بندی بتن ، ترمیم بتن ، ترمیم کننده بتن ، ژل میکروسیلیس ، واتراستاپ بتن ، انواع واتراستاپ بتن ،  آب بندی استخر ، ضد یخ بتن ، فوق روان کننده بتن ، مقاوم سازی بتن ، مقاوم سازی ساختمان ها ، ماستیک پلی یورتان ، کف پوش اپوکسی ، فوق روان کننده بتن ، افزودنی های بتن چیست ، انواع افزودنی های بتن ، لیست قیمت افزودنی های بتن ، روش مصرف افزودنی های بتن ، بتن ریزی در هوای سرد ، بتن ریزی در هوای گرم ، ترمیم بتن ، انواع روش های ترمیم بتن ، ترمیم بتن ترک خورده ، بتن گوگردی ، ترمیم کننده بتن ، چسب بتن چیست ، انواع چسب بتن ، چسب اپوکسی بتن چیست ، چسب های آب بندی بتن ، روان کننده بتن چیست ، انواع فوق روان کننده بتن ، قیمت انواع چسب بتن ، لیست قیمت چسب های بتن ، انواع روش کیورینگ بتن ، مواد کیورینگ بتن ، لیست قیمت کیورینگ بتن ، آب بندی بتن چیست ، انوع روش های آب بندی بتن ، آب بندی بتن به روش تزریق رزین پلی یورتان ، ماستیک پلی یورتان چیست ، لیست قیمت ماستیک های پلی یورتان ، ماستیک های سرد اجرا ، ماستیک های گرم اجرا ، ترمیم بتن یخ زده ، راهنمای طرح اختلاط بتن ،طرح مخلوط بتن چیست ، طرح اختلاط بتن سبک ، کرگیری بتن چیست ، آزمایش التراسونیک بتن ، آزمایش های غیرمخرب بتن ، انواع آزمایش های غیرمخرب بتن ، اسکن میلگرد و آرماتور، کاشت آرماتور در بتن چیست ، آزمایش گالواپالس چیست ، چسب کاشت آرماتور هیلتی ، خمیر کاشت بولت چیست ، لیست قیمت خمیر کاشت آرماتور و بولت ، روش اجرای گروت ریزی ، واتراستاپ بتن چیست ، انواع واتراستاپ بتن ، انتخاب واتراستاپ بتن ، واتراستاپ بنتونیتی ، واتراستاپ های هیدورفیلی چیست ، روش ترمیم بتن های ترک خورده ، سوپر روان کننده بتن ، لیست قیمت واتراستاپ بتن ، رنگ بتن ، بتن خودتراکم ، طرح اختلاط بتن خودتراکم ، بتن غلطکی چیست ، روش اجرای بتن غلطکی یا RCC ، آزمایش های بتن خود تراکم، روش آب بندی مخازن بتنی ،لیست قیمت واتراستاپ های هیدروفیلی ، کف پوش اپوکسی ، فاصله نگهدار یا اسپیسر بتن ، کف پوش پلی یورتان ، میکروسیلیس ، فوق روان کننده بتن ، ژل میکروسیلیس ، میکروسیلیس چیست، لیست قیمت ژل میکروسیلیس ،  اسپیسر بتن چیست ، روغن قالب چیست ، روش مقاوم سازی ساختمان ، مقاوم سازی ساختمان و ساز های بتنی با الیاف FRP ، گروت چیست ، گروت اپوکسی چیست ، لیست قیمت انواع گروت اپوکسی، الیاف پلی پروپیلن چیست ،پرداخت سطح بتن چیست ، بتن حجیم چیست ، روش ساخت بتن حجیم ، ترمیم ترک های بتن ، مقاوم سازی بتن ، خوردگی بتن در سواحل خلیج فارس ، التراسونیک بتن چیست بتن ترمی ، بتن پلیمری چیست،  بتن ریزی زیر تراز آب ، بتن گوگردی ، طرح اختلاط بتن گوگردی ، بتن پلیمری ، آزمایش هافسل بتن چیست ،روش انجام آزمایش پتانسیل خوردگی ، ابرروان کننده بتن چیست ، سوپر روان کننده بتن چیست ، میزان مصرف روان کننده بتن ، روش آب بندی استخر ، اسلامپ بتن چیست ، میزان روانی مجاز بتن ، زمان بازکردن قالب های بتن پس از بتن ریزی ، زمان حمل مجاز بتن ، روش ساخت و اجرای بتن در کارگاه ، عیار بتن چیست ، روش مصرف الیاف بتن PP ، بتن مگر چیست ، پوشش فایبرگلاس چیست ، انواع بتن های خاص ، بتن خاص چیست ، مواد آب بندی بتن ، آب بندی سازه های بتنی ، حداکثر زمان حمل بتن ، قالب لغزنده بتن ، بتن آماده ، گروت ساختمانی ، بتن پیش ساخته، عوامل موثر در کیفیت بتن آماده ، ضدیخ بتن ، انواع ضد یخ بتن ، قالب بندی بتن چیست ، روش قالب بندی بتن ، روش بتن ریزی خاص ، انواع مواد آب بندی سازه های بتنی ، روش های تراکم بتن ، روش های حمل بتن، روش های مقاوم سازی بتن ، مقاوم سازی بتن ، ضوابط پذیرش بتن کم مقاومت ، روش پرداخت سطح بتن ، انواع کف پوش های صنعتی بتن ، پوشش های ضد حریق ، فایرپروف بتن چیست ، فلای اش چیست ، روش اجرای آب بندی استخر ، نانو سیلیس چیست ، روش ترمیم بتن کرمو ، بتن اکسپوز چیست ، روش ساخت بتن اکسپوز ، ترمیم بتن اکسپوز ، افزودنی حباب زا چیست ، افزودنی دیرگیر بتن چیست ، افزودنی زودگیر بتن چیست ، منبسط کننده بتن چیست ، پنترون چیست ، پنکریت چیست ، پوشش نفوذگر چیست ، فایبرگلاس چیست ، پوشش آب بندی الاستومری چیست ، روش آب بندی با پوشش سوپر الاستومری ، درز اجرایی بتن چیست ، لیست قیمت افزودنی های بتن،  ترمیم کننده ویژه بتن، مصالح ترمیم بتن، روان ساز بتن ، جلوگیری از کرمو شدن بتن ،رنگ نمای بتن ، سوپر روان کننده بتن ، حداقل زمان کیورینگ و عمل آوری بتن ،  کیورینگ بتن با بخار ، دلیل جداشدگی بتن ، تست التراسونیک بتن چیست ، لیست قیمت انواع گروت ، روش اجرای پوشش ضد حریق یا فایرپروف ،