روش اجرای ترمیم و تعمیر دال و سقف های بتنی

روش اجرای ترمیم و تعمیر دال و سقف های بتنی
3866 1394/11/10

روش اجرای ترمیم و تعمیر دال و سقف های بتنی

 

دلیل اصلی تعمیر سقف بتنی، رفع تراوش است. تراوشی که از درون ساختمان صورت می گیرد، قابل رویت است، اما محل خسارت صورت گرفته در غشای ضد آب و عیوب دال بتنی را به سختی می توان تعیین نمود. اگر غشا پیوند کاملی با دال بتنی سقف نداشته باشد، آنگاه بعید به نظر می رسد که عیوب رخ داده در غشا بر عیوب دال منطبق شوند.

شیب های روی سقف معمولاً به وسیلع شمشه کشی سیمان/ ماسه یا مصالح خاصی انجام می شود، اما تجربه من شیبهایی را پیشنهاد می کند که اغلب ناکافی بوده و منجر به "جمع شدن آب" شده که در قسمت بعدی همین بخش بحث می شود.

روشهای بسیاری برای ساخت سقف های بتنی مسطح وجود دارد که تفاوتشان در مکانهای نسبی دال پی، عایق کاری حرارتی و غشای ضد آب می باشد.

1-1-    بررسیها

1-1-1-           انواع روش های ساخت

مهندسی که جهت بررسی تراوش مستدل به خدمت گرفته می شود، در همان ابتدای کار می بایست روشی را برای ساخت سقف، بخصوص زمانی که ممکن است تراوش "مستدل" در واقعیت متراکم باشد، تعیین نماید. این امر شامل درک درستی از انواع اساسی یا روشهای ساخت سقف مسطح بوده که به طور خلاصه در زیر تشریح می شود.

1.      دال بتنی بدون عایق حرارتی، لایه ضد آب بر روی بخش فوقانی دال. این حالت غیر معمول بوده و شبنم زایی آن احتمالاً اجتناب ناپذیر خواهد بود.

2.      دال بتنی با عایق حرارتی در زیر دال، لایه ضد آب بر روی بخش فوقانی دال (تحت عنوان طراحی "بدنه سرد" شناخته می شود). مانع بخار در زیر عایق و  فضای خروج هوا بین زیر طاق دال و عایق حرارتی می باشد. گسیختگی های طراحی یا اجرایی در سقف های قدیمی ممکن است در اثر حذف مانع بخار و/ یا فضایی برای خروج هوا باشد.

3.      دال بتنی با عایق حرارتی در بخش فوقانی دال با لایه ضد آب در بالای عایق. مانع بخار ممکن است در بخش فوقانی دال در زیر عایق حرارتی قرار گرفته باشد. طراحی به صورت "بدنه گرم" یا "معکوس" یا "وارونه" بوده و گسیختگی طراحی احتمالاً در سقف های قدیمی در اثر حذف مانع بخار خواهد بود.

4.      دال بتنی، غشای ضد آب در بخش فوقانی دال، عایق حرارتی بر روی غشای ضد آب، "لایه بارگذاری" توفال بر روی عایق جهت جلوگیری از فشار بالارونده. طراحی هم به صورت "معکوس"، "وارونه" یا "بدنه گرم" می باشد.

سوای دال بتنی، مصالح زیر کاربرد عمومی دارند.

1.      لایه / غشای ضد آب:

a)      آسفالت قیری یا آسفات قیری اصلاح شده با پلیمر

b)      گونی های پیش ساخته برای قیرگونی سقف

c)      غشای صفحه ای پلیمری تک لایه

d)     پلیمرهای اسپری شکل درجا نظیر پلی اورتانها

2.      مانع بخار: صفحه پلی اورتان، با حداقل 100 اندازه گیر

3.      عایق حرارتی: دال ها یا تخته های  پلی استر  چکش کاری شده

1-1-2-          بازرسی

اولین گام، بازرسی دقیق سقف، پس از مشاهده رطوبت بر روی بام در زیر دال سقف می باشد. نکات زیر حائز توجه اند:

1.      نوع ترددی که بر روی سقف صورت می گیرد که ممکن است گاهی تردد افراد جهت بازرسی و تعمیر و یا تردد عابر پیاده هایی باشد که به طور منظم توسط ساکنین ساختمان صورت می گیرد که به نسبت سنگین تر از ترددهای ناشی از بازبینی است. کاربرد سقف برای پارکینگ اتومبیل حالت خاصی می باشد.

2.      محل، اندازه و عمق جمع شدن آب: جمع شدن آب در آب و هوای خشک با زنگ زدگی و رشد جلبک خودش را نشان می دهد.

3.      شرایط عمومی سقف تا حدی که قابل رویت است. می بایست توجه داشت که در صورت استفاده از روش های ساخت (1)، (2) و (3) که در بخش 8-6-1 ارائه گردید، لایه/ غشای ضد آب قابل رویت است. بهرحال، طراحی بر اساس بند (4) به نوعی است که این لایه در زیر لایه "بارگذاری" قرار
می گیرد که این بدان معناست که غشای ضد آب تا مادامی که لایه توفال حذف نگردد، قابل بازرسی و ارزیابی نیست. این حذف ممکن است خسارتی را به غشا وارد آورد.

4.      فرسایش غشا که می تواند به صورت ترک، برجستگی، موج، پوسته پوسته شدن، بازشدگی و افت پیوند در درزها و لبه ها خود را نشان می دهد.

5.      درزهای متحرک در دال بتنی به سختی آب بندی شده و منبع پیوسته تروش می باشند. درزهای متحرک سازه ای در جایی که جدایی کاملی بین پیش آمدگی های بتنی مجاور رخ داده را می توان تنها با درز مکانیکی ویژه ای نظیرWaboflex SR" " یا "LM 50" متعلق به Servicised یا با استفاده از حاشیه هایی در هر طرف درز مطابق شکل 8-5 به طور موثری آب بندی نمود.

6.       محل اتصال بین سقف و اعضای عمودی، نظیر دیوارها و حاشیه پیاده رو ها نیاز به توجه ویژه ای دارد.

7.      زهکشی سقف، درزهای خروجی و لوله های تحتانی می بایست بازبینی شوند. جزئیات مربوط به غشا در خروجی ها اغلب ضعیف می باشد.

8.      بازرسی کامل از بخش های تحتانی دال سقف ضروری است. در مورد طراحی "سقف سرد"، این بازرسی شامل دسترسی به حفره های هواده ای در زیر دال نیز می شود.

اگر منبع تراوش از بازرسی های انجام شده طبق بند های فوق، به درستی حاصل نشد، آنگاه شکل خاصی از روش شناسایی تراوش می بایست در دستور کار قرار گیرد. سیستم های ویژه ای در بازار موجود است اما به تجربه بر من ثابت شده که نتایج حاصله از آنها نا امید کننده یا غیر قطعی می باشند.

روشی که در پاره ای اوقات به اعتقاد من نتیجه رضایت بخشی در رابطه با سقفهایی که غشای آن در معرض قرار گرفته، داده است، به صورت زیر می باشد: سقف به یک سری مربع یا مستطیل های
تقسیم بندی شده که اینها  نواحی که در آنها آب جمع شده (اینطور که بنظر می رسد ساده نیست) را تشکیل می دهند. یک رنگ مخصوص که در نور طبیعی بی رنگ بوده، اما در نور ماورای بنفش، به صورت آبی روشن در می آید. اگر زنگ زدگی در قسمت تحتانی دال سقف مهم نباشد، در آن صورت سایر رنگهایی که در نور معمولی قابل رویت هستند نیز می توانند مورد استفاده قرار گیرند.

1-2-   تعیین عیوب

از اطلاعات جمع شده حاصل از بخش قبل، این امکان برای مهندس وجود دارد تا گزارش منطقی را که شامل توصیه های اساسی جهت کارهای علاج بخشی باشد، ارائه نماید. این گزارش ممکن است شامل به روز کردن عایق حرارتی و روش دفع آب باران می باشد.

1-3-  کارهای علاج بخشی

1-3-1-         تعمیرات قطعه ای

اگر نواحی نفوذ آب از لحاظ تعداد و مقدار محدود باشند، آنگاه تعمیرات قطعه ای را با ملاحظات جدی می بایست بکار گرفت. بهرحال، توجه عمده به این موضوع منجر به حذف عیوب خیلی کوچک می گردد. مصالحی که برای تعمیرات قطعه ای بکار گفته می شوند، می بایست با غشای موجود سازگاری داشته و پیوند قوی با آن داشته باشد. تنها سیستمهای تعمیر که گواهی تضمین کیفیت دارند می بایست مورد استفاده قرار بگیرند. همچنین فهرستی از کار تکمیل شده و برخی بررسیها نیز می بایست قابل دسترسی باشند.

1-3-2-        تعمیر درزها

در مورد درزهای معیوبی که ظاهرشان از اهمیت چندانی برخوردار نمی باشد، مثلاً پارکینگ های پوشیده، نصب ناودانی هایی در زیر درزها می تواند حل دراز مدتی با حداقل هزینه ایجاد نماید. بسیار اهمیت دارد که ترواش آب از طریق سقف های بتنی که بر روی پارکینگهای اتومیبل قرار دارند، بر روی اتومبیل ها نریزد که این امر خسارت جدی به رنگ آنها وارد می نماید.

1-3-3-       تکمیل نو سازی

ممکن است به صرفه ترین راه حل دراز مدت، بازسازی غشای موجود و انجام عملیات نوسازی کامل سقف باشد. این عملیات شامل موارد زیر می باشد:

1.      بازدیدی از شیبهای سقف به عمل آورده که بسیاری از سقف ها کاملاً از شیب ناکافی برخوردار
می باشند. اگر قرار باشد از جنع شدن آب جلوگیری بعمل آید، حداقل شیب به سمت خروجی ها 1 به 40 (25 میلیمتر به 1 متر) مورد نیاز است. در بسیاری از موارد، دستیابی به چنین شیبی
غیر ممکن بوده و از این رو مقداری جمع شدگی آب قابل انتظار بوده و از دید کارفرما نیز قابل قبول است.

خروجی های زهکش می بایست به دقت آزمایش گردند چرا که اغلب مشکلات از اینها بوده که ممکن است نیازمند تعویض و افزایش اندازه و/ یا تعداد باشند.

مرجع مرتبط با این موضوع BS 6367 با عنوان: کد آیین نامه ای عملی برای زهکشی سقفها و نواحی سنگفرش شده می باشد که اطلاعات و توصیه های لازم برای زهکشی سقف شامل محاسبه رواناب خروجی را نیز در بر دارد.

2.      ملاحطه دقیق در انتخاب غشای ضد آب جدید و اینکه آیا این غشا در در معرض بوده یا پوشیده است، می بایست صورت گیرد. برای روشهای مختلف طراحی سقف مسطح، به بخش 8-6-1 مراجعه نمائید.

این غشای ضد آب را می توان به سه طربق اجرا نموده و ایمن کرد:

a)      ریختن به صورت "آزاد" با ابزار آلات مکانیکی متصل شده به بدنه سقف

b)      کاملاً چسبیده به بدنه سقف، به صورتی که در طراحی " بدنه گرم " یا "معکوس" با عایق حرارتی، بر روی غشا ریخته می شود.

c)      پیوند جزئی با عایق ها به صورتی که در سقف "بدنه گرم- فشرده" وجود دارد.

 

 

 

شکل ‏86: غشای سقف "پوشش با مشعل". ناظر: شرکت روبروید

 

 

 

 

 

درزهای موجود در غشا می بایست به دقت بر اساس دستور العمل سازنده غشا اجرا گردند. انواع اصلی غشاها در بخش 8-6-1 بالا فهرست شده اند. انواع غشاهایی که تحت پوشش استاندارد ملی نیستند،
می بایست تنها در صورتی که گواهی کیفیت دارند، استفاده شوند. ریختن قیرگونی پیش ساخته (ایزوگام)  توسط CP 144
با عنوان پوششهای سقف، BS 8217:1994 با عنوان سقف پیش ساخته تحت پوشش قرار می گیرد. ریختن آسفالت قیری برای سقف ها توسط CP 144، بخش 4 با عنوان آسفالت قیری پوشش داده می شود (شکل 8-6 را ببینید).

3.      جزئیات مربوط به اتصال بین سقف و سطوح عمودی نظیر دیوارها و مروری بر آب بندی آنها
می بایست بازبینی و بهبود یابند. اگر قرار به استفاده از شعله پوش های سربی جدید باشد،
می بایست از کد 3 (ضخامت 32/1 میلیمتر)، استاندارد BS 1178:1982
تبعیت نمایند.

4.      عایق حرارتی در صورت نیاز می بایست بروز شود، تا اینکه نیازهای مقررات ساختمان بخصوص آخرین نسحه سند مصوب L با عنوان حفاظت از سوخت و برق را تامین نماید.

5.      اگر غشای جدید در معرض قرار گیرد، آنگاه استفاده از یک رنگ بازتاب کننده نور خورشید فواید زیر را به همراه خواهد داشت:

a)      کاهش تجزیه ناشی از اشعه های فرا بنفش و سایر قسمتهای طیف نور خورشید

b)      کاهش تنش های حرارتی به دلیل بازتاب گرما از سطح و جذب کمتر آن

 

6.       به طور کلی، عملیات انجام شده می بایست بر اساس استاندارد BS 6299:1982 با عنوان کد عملی برای سقفهای مسطح با پوشش های تحت حفاظت دائم انجام گیرد.